-(اصطلاح فلسفى)منظور بيان تركيب تكوين عالم ماده است،نخست اركان اربعه و اسطقسات پديد آمده‌اند و سپس از امتزاج و اختلاط آنها بخارها و دخانها و مواليد حاصل شده است (رجوع شود به آراء اهل مدينۀ فاضله ص ٦٠)

مراتب انواع

-(اصطلاح فقهى)در زير عنوان كلمۀ جنس و اجناس عاليه اشاره شد كه نوع و جنس گاه اضافى‌اند و گاه حقيقى و اجناس گاه بعيداند و گاه قريب و جنس الاجناس جنسى است كه فوق او جنسى ديگر نباشد و اجناس و انواع متصاعدا و متنازلا مترتب‌اند و هر جنسى نسبت بامرى و جنسى كلى‌تر از خود نوع است و از اين جهات و اعتبارات انواع اضافى چهار است چنانكه مراتب اجناس چهار است.١-نوع عالى كه فوق او نوعى نباشد مانند جسم كه فوق او نوعى نيست بلكه جنس الاجناس است.٢-نوع اخص كه دون او نوعى نباشد كه نوع سافل هم گويند مانند انسان كه دون او شخص است.٣ و ٤ متوسط مانند جسم نامى و حيوان كه هر دو نوع متوسط‌اند حيوان نسبت به جسم نامى و جسم نامى نسبت به جسم مطلق.

(دستور ج ٣ ص ٢٤٣)رجوع شودباجناس عاليه و انواع.

مَراتِبِ كُليَّه

-(اصطلاح عرفانى) مراتب كليه شش مرتبت‌اند ١-مرتبت ذات احديت ٢-حضرت الهيت ٣-ارواح مجرده ٤-نفوس عامله كه عالم مثال است و عالم ملكوت است ٥-ملك و شهادت ٦-مرتبت كون جامع كه انسان كامل است رجوع بفرهنگ مصطلحات عرفا شود.

مَراتِبِ سَبْعه

-(اصطلاح عرفانى)كه صدر الدين نيز بكار برده است و مراد از مراتب سبعه طبيعت،نفس،عقل، روح،سر،خفى،و اخفى است، (از رسائل صدرا ص ٢٩٥)

مَراتِبِ وُجود

-(اصطلاح فلسفى) مراتب وجود بنا بر قول غزالى پنج است:وجود ذاتى،حسى،خيالى،عقلى و شبحى.

(از مبدأ و معاد صدرا ص ٢٩٥) قطب الدين گويد:چون تأمل كنى وجود را او را يابى ابتدا كرده از اشرف فالاشرف و بر مراتب او و وجود واجبى را آنست كه او را شرف اعلى است كه لا يتناهى است و عقول باختلافى كه در رتبت دارند اشرف ممكنات‌اند و اشرف ايشان عقل اول است و تلو عقل اول در شرف نفوس سماوى است آنگاه مرتبۀ صور آنگاه مرتبۀ هيولاى مشترك ميان عناصر و از اينجا آغاز ميكند و در ارتقاء.

(از درة التاج جمله پنجم از فن دوم ص ٩٠).

شيخ اشراق نيز موجودات را به