حيره است.(١٤٩-٣٤٤)وى در جوانى در مجلس درس ابن ماسويه در جندى- شاپور حاضر ميشد و شاگردى وى را نمود و بعدها دستيار وى شد او از جمله كسانى است كه زبان يونانى را بخوبى ميدانست و كتاب قاطيقورياس ارسطو را شرح كرد.

از جمله كسانى كه بنقل علوم منطق و ترويج علم كلام همت گماشتند خاندان نوبخت‌اند كه خود خلفا و سلفا مردمى دانشمند و اهل فضل بودند چنانكه در قرن چهارم يكى از همان دودمان بنام شيخ ابو اسحاق ابراهيم نوبختى در علم كلام كتابى نوشت بنام كتاب«ياقوت»كه ابن ابى الحديد و علامه حلى آن را شرح كرده‌اند.شرح علامه بنام انوار الملكوت موسوم شده است.

خلاصه كلام بعد از بناى بغداد و انتقال مركز خلافت به بنى عباس عده‌اى از ايرانيان دانشمند بسمت وزارت برگزيده شدند و بيت الحكمة را تأسيس كردند و از اطراف و اكناف جهان دانشمندان را گرد آوردند و علاوه بر بيت الحكمة در شهرهاى نزديك بدار- الخلافت حوزه‌ها و مراكز علمى ديگر بوجود آمد و براى اثبات مسائل دينى بازار منطق جدل و مناظره رونق يافت و مذاهب كلامى خاص بوجود آمد.

و بايد دانست كه فن منطق در دوران تفكر اسلامى آن بنامهاى مختلف خوانده شده است از جمله متكلمان كتاب النظر «علم النظر»كتاب الجدل«كتاب المدارك» كتاب مدارك العقول،ناميده‌اند و منطقيانآن را رئيس العلوم«آلة العلوم»«ميزان العلوم»علم ميزان،ناميده‌اند.

و كتابهايى كه بعدا در اين فن تأليف شده است به عناوينى از قبيل معيار العلم و«قسطاس المستقيم»منطق المشرقيين و جز آن خوانده‌اند.

عدۀ از دانشمندان بيت الحكمة اين عصر:

حنين بن اسحاق ٨٠٥-٨٧٣ م ابو يحيى مروزى ٨٠٤-٩١٠ ابن مقفع ٧٥٠-٨١٥ م الكندى ٧٠٩-٨٧٧ م ابراهيم مروزى ٨٥٠-٩٢٠ م ابن خيلان ٨٦٠-٩٢٠ م ابو بشر متى ٨٧٠-٨٣٠ م يحيى بن بطريق ٧٧٠-٨٣٠ م ثابت بن قره ٨٣٤-٩١٠ سرخسى ٨٨٤-٨٩٩ اسحاق بن حنين ٨٤٥-٩١٠ عيسى بن يحيى ٨٥٠-٩١٠ در عصر دوم و مدارس بغداد از ٩٠٠ تا ١٠٠٠ م ابو عبد الله خوارزمى ٩٣٠-٩٩٠ م ابن نديم ٩٣٦-٩٩٥ م ابن عباد ٩٣٦-٩٩٥ م ابن خمار ٩٤٣-٩٩٥ م الفارابى ٨٧٣-٩٥٠ م ابن خمار يا ابن سوار ٩٤٣-١٠٣٠ اخوان الصفا ٩٧٠-١٠٣٠ ابن بدر ٩٦٠-١٠٢٠ محمد بن موسى ٨١٥-٨٧٣ اخوان الصفا ميدانيم كه مردم ايران با وجود تغيير