حروف»الفاظ مركبه اصناف معانى كليه معانى كلى مفرده«اصناف معانى كليۀ مركبه»قسمت و تركيب«انحاء تعليم» آنچه طالب منطق بايد بداند«صناعات منطقى را مطرح كرده است».

اهميت فارابى در شروحى است كه بر ارسطو نوشته است و بدين جهت او را معلم ثانى گفته‌اند.

وى تقريبا تمام كتب منطقى ارسطو را شرح كرده است باضافه منطق فو- فوريوس صورى وى ردى بر رازى نوشته است و او را از عقايد فلسفى بدور دانسته است.

٢-ابو زكريا يحيى بن عدى المنطقى:

از مسيحيان يعقوبى است از شاگردان- فارابى است(متوفى ٣٦٤)وى كتاب و رسائلى در فلسفه و منطق نوشت.

٣-ابو سليمان منطقى:محمد بن طاهر بن بهرام منطقى سجستانى(متوفى ٣٩١).

فيلسوف و منطقى بزرگ است.

٤-ابو حيان توحيدى:على بن محمد العباس(متوفى ٤٠٠)است بسال ٣١٢ متولد شد پدرش از مردم نيشابور است.

وى در علوم عصر خود تبحر كامل داشت منطق و نحو را بهم آميخت اقوال مختلف نحويان و منطقيان و ادبا را در آثار خود گرد آورد.

٥-ابو الفرج عبد الله بن الطبيب الجائلين(متوفى ٤٣٥).

وى در همۀ علوم كمال داشت و مقولات ارسطو را تفسير كرد و كتابهاى ديگر نوشته است كه در دست نيست.

٦-ابن هندو ابو الفرج على بن الحسينرسالۀ در مدخل بر فلسفه نوشته است و رسائلى چند در علم نفس و جز آن.

٢-شيخ الرئيس ابن سينا:حسين ابن عبد الله(متولد ٣٧٠)فيلسوف و طبيب مشهور ايران و اسلام است.

وى علاوه بر طب بطور قطع در علوم فلسفى يكى از نوابع بشريت است.

در علوم عقلى پيرو مشّاء است مع ذلك ذوق عرفانى خاصى دارد كه در كتاب اشارات و بعضى ديگر از رسائل ديگرش نمودار است.در فلسفه و نطق كتابها و رسائل متعددى نوشته است.از جمله كتب منطق وى:

١-منطق اشارات و تنبيهات ٢-منطق التعليقات يا ابحاث ٣-الحكمة المشرقيه كه منطق آن در دست است ٤-منطقيات كتاب شفا كه بزرگترين كتب منطقى است.

٥-منطق عيون الحكمة ٦-المباحثات كه برخى از مسائل منطقى را هم دارد.

٧-منطق كتاب النجاه.

در باب منطق مانند مباحث فلسفه شيخ طورى نموده است كه خود مستقل برأى است و مباحث را بطور مستوفى از تمام جهات مورد بحث و شرح قرار ميدهد.

وى در منطقيات ابتدا علوم را طبقه بندى ميكند و مقالت اول از كتاب را در اين خصوص قرار داده است.

وى ابتدا منطق را در نه فن تقسيم بندى كرده است و بر حسب حصر عقلى علوم را طبقه بندى نموده است و بدين