را منع كند،و اگر چه قريب دختر و بعيد پسر باشد.پس اگر ايشان نباشند،ميراث برادر و خواهر و جد و جده را باشد.با ايشان و با يكى از ايشان،هيچ كس ميراث نگيرد الا شوهر و زن.

و حكم برادر زادگان و خواهر زادگان حكم برادران و خواهران باشد در استحقاق و شركت با اجداد.پس اگر ايشان نباشند، ميراث عم و عمه و خال خاله را باشد.

و حكم فرزندان ايشان،حكم پدران ايشان باشد الا در مشاركت با اعمام و اخوال.

و روايت كرده‌اند كه پسر عم پدرى و مادرى از عم پدرى اولاتر است.و برين مسأله اجماع اين طائفه است.

و گر ازينها هيچ كس نباشد استحقاق ميراث كسى را بود كه او را ولا باشد بعتق يا بضمان جريرت.

و فرزندان نرينۀ معتق قائم مقام او باشند.و اگر نباشند عصبۀ وى.

-چون پدر و مادر باشند تنها،مادر را ثلث باشد،و باقى پدر را.و اگر از ايشان يكى پيش نباشد،مال همه وى را بود.و اگر با ايشان شوهر باشد يا زن، مادر را ثلث باشد از اصل تركه،و باقى پس از آنكه شوهر را يا زن را نصيب داده باشند پدر را باشد.

دليلش بعد اجماع قول خداست:

«فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ وَلَدٌ وَ وَرِثَهُ أَبَوٰاهُ فَلِأُمِّهِ الثُّلُثُ» ،يعنى اگر او را فرزند نباشد،و مادر و پدر باشند،مادرش را ثلث باشد.

و اين نص است.

و ايجاب ثلث مادر مفهوم نباشد الا از اصل مال.

و حمل كردن آيت بر آنكه مادر را ثلث با وجود پدر وقتى باشد كه غير از ايشان وارثى ديگر نباشد،ترك ظاهر است بى‌دليل.و گفتۀ آن كه پدر و مادر را تشبيه ميكند به پسر و دختر بآنكه ايشان در يك درجه‌اند،و ميگويد روا نباشد تفضل زن بر مرد:قياس است، روا نباشد بآن اثبات احكام شرع كردن.

ديگر آنست كه خداى تعالى صريح فرموده است كه پسر را دو چند دختر باشد فى قوله تعالى: «لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ» ،و صريح نگفته است:پدر را در حال انفراد از فرزند،ثلثان است.و در آن صورت كه پدر و مادر باشند، وارثى ديگر نباشد،چنان افتاده است، پس فرق ظاهر است درين دو صورت.

و اللّه اعلم.

و مادر را حجب كند از ثلث با سدس دو برادر،يا چهار خواهر،يا برادرى و دو خواهر پدرى و مادرى آزاد،و مسلمان با وجود پدر.

لقوله تعالى: «فَإِنْ كٰانَ لَهُ إِخْوَةٌ فَلِأُمِّهِ السُّدُسُ» ،يعنى:اگر وى را برادران باشند، مادرش را سدس باشد.گر چه ظاهر آيت متناول ست برادران مادرى را،الا آنست كه بدليل از آن عدول كرده باشد.

و مادر و پدر را با وجود فرزند سدسان بود.اگر فرزند پسر بود،آنچه بماند همه وى را و يك دختر را.و اگر دختر باشد،نيم وى را بود بفرض،و باقى رد كنند برو و بر پدر و مادر.لقوله تعالى: «وَ أُولُوا الْأَرْحٰامِ بَعْضُهُمْ أَوْلىٰ بِبَعْضٍ» ،يعنى:خويشان بعضى ببعضى اولاترند.