پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦١ - آغاز دوران بعثت

دارد كه بسيار كوتاه و گذرا است؛ در حالى كه وقتى وارد بحث‌هاى مربوط به بعثت مى‌شود، بحث‌ها بسيار گسترده مى‌شود.

در مورد بعثت پيامبر صلى الله عليه و آله قرآن اشارات مختلفى دارد؛ از جمله در پنج آيه اول سوره علق كه به اتفاق همه مفسران، در آغاز وحى و بعثت پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نازل شده‌ [١] مى‌خوانيم: اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِى خَلَقَ- خَلَقَ الْإِنسَانَ مِنْ عَلَقٍ- اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ- الَّذِى عَلَّمَ بِالْقَلَمِ- عَلَّمَ الْإِنسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ‌.

اين آيات كه مطابق مشهور در غار حرا بر پيامبر صلى الله عليه و آله نازل گرديد، به او دستور مى‌دهد كه به نام خدا تلاوت آيات قرآن را آغاز كند؛ همان خدايى كه انسان را از موجود ناچيزى همچون خون بسته آفريد، آرى آن خداوند قدرت دارد كه اين كتاب بزرگ آسمانى كه در بر گيرنده عالى‌ترين معارف و قوانين و دروس تربيتى است را از وسائل كوچكى مانند حروف الف‌با بيافريند!

بار ديگر تأكيد بر قرائت مى‌كند قراءت آميخته با نام پروردگار بزرگ، سپس علاوه بر مسأله خواندن، اشاره به نوشن نيز مى‌كند، و آموزگار آن را خداوند معرّفى مى‌كند؛ خداوندى كه نخستين معلم بشر بود و آنچه نمى‌دانست را به او آموخت (بخشى را به صورت علوم فطرى در نهادش آفريد، و بخش ديگرى را به وسيله عقل و تدبير در عالم آفرينش و بخش سومى را به وسيله انبياء به او تعليم داد).

محتواى اين آيات نشان مى‌دهد كه بعثت در يك فضاى بسيار معنوى و آكنده‌

[١]. اگر چه بعضى از مفسران مانند قرطبى، قول ضعيفى نقل كرده‌اند كه اولين آيات نازل شده بر پيامبر (ص) سوره حمد يا مدثر بوده؛ ولى به گفته مفسّر روح البيان، اگر اختلافى باشد در مورد تمام سوره علق است، اما در پنج آيه نخست اختلافى نيست كه اولين آيات نازل شده است (جلد ١٠، صفحه ٤٧٠).