پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٥ - 5 در مسائل اخلاقى سخت فاسد بودند

مانند كناره‌هاى گودال يا پرتگاه يا لب نهرها و لب آدمى كه در كناره دهان او قرار گرفته، و همچنين بهبودى بيمار را از اين رو شفا مى‌گويند، چون غلبه وسلطه بر بيمارى پيدا مى‌شود.

به هر حال قرآن وضع اعراب جاهلى را به كسانى تشبيه كرده كه لب پرتگاه آتش قرار دارند، و به آسانى در آن سقوط مى‌كنند؛ آتشى كه همه چيزشان را مى‌سوزاند و خاكستر مى‌كند.

عداوت و نفاق و اختلاف به حدّى بر آنها حاكم بود كه قرآن با صراحت مى‌گويد هرگز از طرق عادى امكان نداشت اتحاد و وحدتى در ميان آنان حاصل شود؛ بلكه اين يك معجزه الهى بود كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله قادر به انجام آن شد: لَوْ أَنفَقْتَ مَا فِى الْأَرْضِ جَمِيعاً مَا أَلَّفْتَ بَيْنَ قُلُوبِهِمْ وَلَكِنَّ اللَّهَ أَلَّفَ بَيْنَهُمْ‌: «اگر تمام آنچه را روى زمين است صرف مى كردى كه ميان دلهاى آنان پيوند دهى، نمى توانستى؛ ولى خداوند در ميان آنها پيوند ايجاد كرد». [١]

شراب و قمار و ازلام (نوعى بخت آزمايى) در ميان آنها چنان حاكم بود، كه با نهى اوّل، جلوگيرى از آنها در همان مرحله واقع نشد؛ لذا تحريم شراب در چند مرحله صورت گرفت. [٢]

يكى از بزرگترين مفاسد اخلاقى و اجتماعى، مسأله پايمال شدن حقوق زن در جامعه عرب جاهلى بود؛ تا آنجا كه طبق گفته بعضى از مفسران در عصر جاهليت هنگامى كه وضع حمل زن فرا مى‌رسيد، حفره‌اى در زمين حفر مى‌كرد و بالاى آن مى‌نشست، اگر نوزاد دختر بود آن را در ميان حفره پرتاب مى‌كرد و

[١]. سوره انفال، آيه ٦٣.

[٢]. شرح بيشتر آن در تفسير نمونه ذيل آيه ٩٠ سوره مائده آمده است.