پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٣٧ - مفهوم خاتَم النَبيّين

نداشتن فرزند پسر، تأكيد و اشاره‌اى است بر ختم نبوت.

در پايان آيه مى‌فرمايد: «خداوند بر هر چيز آگاه است» و آنچه از معارف و علوم و مسائل اصول و فروع لازم بوده است در اختيار پيامبر خاتم گذارده: وَ كانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَىْ‌ءٍعَليماً.

اين احتمال در پيوند آغاز و پايان آيه نيز داده شده است كه در آغاز آيه پدر بودن جسمانى آن حضرت نسبت به امت نفى شده، و لذا اين سؤال به وجود مى‌آيد كه اگر چنين است چرا امت حق ندارند با همسران پيامبر صلى الله عليه و آله بعد از او ازدواج كنند؟

در پاسخ مى‌گويد: «او رسول خدا صلى الله عليه و آله است و بعلاه خاتم و پايان دهنده و بالاترين پيامبران است، به همين دليل حفظ احترام او لازم است و ترك ازدواج با همسران او بعد از وفاتش گوشه‌اى ازاين احترامات مى‌باشد». [١]

مفهوم خاتَم النَبيّين‌

معناى خاتم با اين‌كه روشن است- زيرا ماده خَتْم در تمام كتب لغت عرب به معناى پايان دادن به چيزى است- ولى پاره‌اى از وسوسه‌هاى منحرفان ايجاب مى‌كند كه توضيح بيشترى درباره آن داده شود.

ابن فارس كه از علماى معروف لغت در قرن چهارم هجرى مى‌باشد در مُعْجَم مَقائيس اللّغة مى‌گويد: «ختم، يك معناى اصلى بيشتر ندارد و آن رسيدن به پايان چيزى است و اين‌كه مهر زدن بر چيزى را ختم مى‌گويند نيز از همين باب است، زيرا هميشه بعد ازپايان دادن چيزى بر آن مهر مى‌نهند».

[١]. تفسير قرطبى، ذيل آيه مورد بحث.