پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٧٢ - 1 محيط دعوت پيامبر صلى الله عليه و آله و شرايط حاكم بر آن

مشكلات زيادى در برداشت صرف نظر كرد.» [١]

اصولًا درطول تاريخ، حجاز تحت سيطره كشور گشايان قديم قرار نگرفت و استقلال خود را حفظ كرد، و به گفته تحليل گران علتش اين بود كه تسلط بر چنين سرزمين بى آب و علفى كه فاقد همه چيز بود، به زحمت و مشكلات آن نمى‌ارزيد: و نيز به همين دليل است كه آثار تمدن كشورهاى قديم، مانند ايران و روم، كه در بسيارى از نقاط شبه جزيره يافت مى‌شد در محيط حجاز وجود نداشت.

حال بايد فكر كرد يك انسان معمولى هر قدر از نظر نيروى اراده و فكر قوى باشد، اگر در چنين محيطى زندگى كند چگونه خواهد بود (مخصوصاً اگر درس نخوانده باشد).

آيا كسى كه پرورش يافته محيط جهل و فساد است ممكن است بنيانگذار علم و دانش و فضايل اخلاقى گردد؟ آيا هرگز شنيده‌ايد كه از ميان اقوام وحشى يا نيمه وحشى دانشمندان بزرگ و فيلسوف‌هاى نابغه‌اى برخيزند؟

اگر از يك زمين مستعد و آماده، گل‌هاى زيبا و گياهان باطراوت برويد جاى تعجب نيست؛ تعجب در اين است كه از شوره‌زار گلستانى برويد.

به هر حال اين مسأله ممكن است به تنهايى براى اثبات حقانيت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله كافى نباشد ولى بدون شك يكى از قرائنى است كه هر گاه با قرائن آينده ضميمه گردد، برهانى قوى و دندان‌شكن خواهد بود.

اين سخن را با گفتارى از اميرمؤمنان على عليه السلام- كه عصر اسلام و جاهليت هر دو

______________________________

(١). تاريخ تمدن اسلام و عرب، تأليف دكتر گوستاولبون، صفحه ٨٨.