پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٦٨ - 1 محيط دعوت پيامبر صلى الله عليه و آله و شرايط حاكم بر آن

- چگونگى افرادى كه به او ايمان آوردند كه از چه قشر و چه قماشى بودند.

- ميزان اعتقاد خودش به اهدافى كه مردم را به سوى آن فرا مى‌خواند.

- سرعت پيشرفت دعوت او و ميزان اثرى كه احكام و قوانينش در جامعه گذارد.

و علائم ديگر.

١. محيط دعوت پيامبر صلى الله عليه و آله و شرايط حاكم بر آن‌

اين مسأله مورد اتفاق تمام مورخان بزرگ است كه عرب قبل از قيام پيامبر صلى الله عليه و آله در وضع بسيار بدى از نظر عقايد خرافى، انحطاط اخلاقى، اختلافات و جنگ‌هاى داخلى خانمان‌سوز و شرايط بد اقتصادى به سر مى‌برد. نسيم علم و دانش در آن محيط نمى‌وزيد و حتى اثرى از تمدن صورى بشر نيز در آنجا وجود نداشت و به همين دليل آنها را قومى نيمه وحشى معرفى كرده و نام عصر جاهلى را براى آن زمان برگزيده‌اند.

قرآن مجيد، تعبيرات صريح و روشنى از آن عصر دارد، كه مى‌تواند وضع آن زمان را به خوبى ترسيم كند (حتى به فرض اين كه كسى به قرآن مجيد به عنوان يك وحى الهى ننگرد نمى‌تواند اين حقيقت را انكار كند كه ذگر چنين اوصافى در آن عصر در قرآن مجيد دليل بر واقعيت آن است و گرنه از هر سو مورد انكار قرار مى‌گرفت).

در يك جا مى‌فرمايد: لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمْ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِنْ كَانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلَالٍ مُبِينٍ‌: «خداوند بر مؤمنان نعمت بزرگى بخشيد، هنگامى كه در ميان آنها،