پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٧٤ - اول جامعيت و گستردگى

اول: جامعيت و گستردگى‌

با اين‌كه قرآن مجيد در محيطى نازل شد كه از جهات مختلف بسته بود و ارتباط محدودى با جهان خارج از جزيره داشت و مسأله قوميت و نژاد و زندگى قبيلگى بر همه شئون آن حاكم بود، محصول چنين محيطى طبعاً بايد رنگ قوميت عربى، بلكه رنگ قبيلگى داشته باشد، ولى جالب اين‌كه قوانين قرآن به هيچ وجه چنين رنگى را ندارد و حتى يك بار خطاب يا «ايُّهَا الْعَرَبُ» در قرآن ديده نمى‌شود.

همه سخن در قرآن از عموم انسان‌ها است و خطاب‌ها به شكل‌ يا بنى آدَمَ‌ [١]: «اى فرزندان آدم» و يا ايُّها النَّاسُ‌ [٢]: «اى مردم»، و يا يا ايُّها الّذين امنوا [٣]: «اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد» و يا عبادى‌ [٤]: «اى بندگان من»، و يا ايّها الانسانُ‌ [٥]: «اى انسان» است.

به اين ترتيب مخاطبين قرآن همه جهانيان؛ وقوانين آن ناظر به همه انسان‌ها است.

آيه‌ وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعَالَمِينَ‌: «تو را جز رحمت براى جهانيان نفرستاديم» [٦] و آيه‌ تَبَارَكَ الَّذِي نَزَّلَ الْفُرْقَانَ عَلَى عَبْدِهِ لِيَكُونَ لِلْعَالَمِينَ نَذِيراً:

«زوال ناپذير و پربركت است كسى كه قرآن را بر بنده اش نازل كرد تا بيم دهنده جهانيان باشد.» [٧] و آيه‌ إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِلْعَالَمِينَ‌: «آن نيست مگر تذكّرى براى‌

[١]. ٥ مورد.

[٢]. بيش از ٢٠ مورد.

[٣]. بيش از ٨٠ مورد.

[٤]. پنج مورد.

[٥]. دو مورد.

[٦]. سوره انبياء، آيه ١٠٧.

[٧]. سوره فرقان، آيه ١.