پيامبر اسلام در ميان مسلمين در هر عصر و زمانى از شهرت وسيعى برخوردار بوده است. [١] در كتب اهل سنّت نيز كراراً واژه خاتَمُ النَبِيينَ و خاتَمُ الانْبياء آمده است. [٢]

٣. حديث معروف مَنْزِلَتِ- كه در بسيارى از كتب معروف شيعه و اهل سنت در مورد على عليه السلام وارد شده و از مشهورترين احاديث متواتره نبوى است- دليل روشنى بر اين معنا نيست، زيرا پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله با سربازانش مى‌خواست به سوى جنگ تبوك برود، على عليه السلام را به جاى خود در مدينه گذاشت و به او فرمود:

«انْتَ مِنّى‌ بِمَنْزِلَةِ هرُونَ مِنْ‌مُوسى‌ الَّا انَّهُ لا نَبِىَّ بَعْدى‌»: «تو نسبت به من به منزله هارون نسبت به موسى عليه السلام هستى، جز اين‌كه بعد از من پيامبرى نيست.» [٣]

اين نكته نيز قابل توجه است كه اين جمله را پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله تنها در جريان جنگ تبوك بيان نفرمود؛ بلكه در موارد ديگرى نيز به آن تصريح فرموده كه، حداقل در شش مورد غير از غزوه تبوك، اين جمله از آن حضرت شنيده شده است.

١. در يوم مؤاخات اول.

٢. در يوم مؤاخات دوم.

٣. هنگام تسلّى دادن پيامبر صلى الله عليه و آله به ام سليم كه پدر و برادرش شهيد شده بودند.

٤. در حديثى كه ابن عباس از عمر در اين زمينه نقل مى‌كند.

[١]. با تشكر از مركز كامپيوترى حوزه علميه كه مجموعه اين مورد را كه در ٢٢ صفحه بزرگ نوشته شده بوددر اختيار مركز تفسير پيام قرآن قرار داد.

[٢]. به الْمُعْجَمُ المُفَهْرسُ لِالفاظ الحَديث النَبَوى ماده ختم مراجعه شود.

[٣]. جالب اين‌كه اين حديث را از ١٧٠ طريق- كه يكصد طريق آن را از طرق اهل سنت، و هفتاد طريق، از طرق اهل بيت عليهم السلام است- نقل كرده‌اند، و از جمله كتاب‌هايى كه اين حديث در آن نقل شده، صحيح مسلم، صحيح بخارى، سنن ابن ماجه، مستدرك حاكم، مسند احمد حنبل، ذخائرُ العُقْبى، الَصَواعِق الْمُحْرَقَة، كنز العمال، يَنابيعُ الْمَوَدَّةِ و غير آنها نقل شده است؛ براى توضيح بيشتر به المراجعات، نامه ٢٨ مراجعه فرمائيد.