پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٢٥ - ٦ وعده بازگشت

حتماً خواهد كرد، در آن شرايط بسيار سخت و دشوار عادتاً غير ممكن بود. ولى مى‌دانيم اين وعده‌بزرگ سرانجام تحقق يافت و بعد از چند سال پيغمبر اسلام صلى الله عليه و آله با ارتش نيرومند و پرقدرتى پيروزمندانه به مكه بازگشت و حرم امن الهى را بدون جنگ و خونريزى به زير سايه اسلام درآورد و اين يكى از پيشگويى‌هاى اعجازآميز قرآن است كه چنين خبرى را از آينده به صورت قاطع و صريح و بدون هيچ قيد و شرطى آن هم در زمانى كه نشانه‌هايى از پيروزى مطلقاً به چشم نمى‌خورد، داده است و در فاصله كمى تحقق يافت.

مرحوم طبرسى در مجمع البيان مى‌گويد: «اين آيه دليل روشن بر صدق نبوت پيامبر است؛ زيرا او چنين خبرى را بدون قيد و شرط و استثناء بيان كرده و عيناً اين خبر تحقق يافت.» [١]

فخررازى نيز در تفسير خود مى‌گويد: «اين آيه يكى از امورى است كه دلالت بر نبوت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله مى‌كند زيرا از غيب خبر داده و آنچه را خبر داده تحقق يافته؛ بنابراين معجزه روشن است». [٢]

در اينجا بعضى احتمال داده‌اند كه منظور از معاد، روز قيامت است و اين احتمال همان‌گونه كه محققان و مفسران گفته‌اند احتمال ضعيفى است؛ زيرا معاد مخصوص پيغمبر اسلام نيست كه تنها او را مخاطب سازد، به علاوه كلمه‌ «لَرادُّكَ» با معاد قيامت چندان مناسب نيست، زيرا بازگشت به جايى، فرع بر خروج از آنجا است.

اضافه بر اين تكيه بر نزول قرآن در جمله: انَّ الَّذى فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْآنَ‌ كه‌

[١]. مجمع البيان جلد ٧ و ٨، صفحه ٢٩٦ ذيل آيه مورد بحث.

[٢]. تفسير فخررازى جلد ٢٥، صفحه ٢١، ذيل آيه مورد بحث.