پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٢٠ - شاخههاى اعجاز قرآن

طول ٢٣ سال با تمام دگرگونى‌هاى شرايط زمانى و مكانى نازل شده است.

با اين اشاره به قرآن باز مى‌گرديم، و هر يك از شاخه‌هاى بالا را جداگانه مورد بررسى قرار مى‌دهيم:

١. اعجاز قرآن از نظر فصاحت و بلاغت‌

علماى معانى در تفسير فصاحت و بلاغت مى‌گويند: «فصاحت كه گاهى توصيفى براى كلمه، و گاه توصيفى براى كلام دانسته مى‌شود، عبارت است از خالى بودن كلام از حروف و كلمات ثقيل و سنگين و نامأنوس و بدآهنگ و ناموزون و همچنين تعبيرات ركيك و سبك و نفرت‌انگيز و گوش‌خراش و ناهماهنگ و پيچيده و گنگ و مبهم. و بلاغت عبارت است از تناسب كلام با مقتضاى حال، و هماهنگى كامل با هدفى كه سخن به خاطر آن گفته مى‌شود».

به تعبير ديگر فصاحت بازگشت به كيفيت الفاظ مى‌كند، و بلاغت ناظر به كيفيت معنا و محتوى است يا به تعبير ديگر فصاحت به جنبه‌هاى صورى و ظاهرى كلام مى‌نگرد، و بلاغت به جنبه‌هاى معنوى و محتوايى.

شكّى نيست كه اين دو بيش از آنكه جنبه علمى و دستورى داشته باشد جنبه ذوقى و استعدادى دارد؛ ولى همان ذوق و استعداد نيز در سايه تعليم و تربيت و توجّه به قواعدى است كه غالباً از كلمات فصحاء و بلغاء گرفته شده و به اين‌