پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٧٦ - اول جامعيت و گستردگى

گونه تحيت و خوش آمدگويى)، مثلًا در يك جا مى‌فرمايد: وَإِذَا حُيِّيتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْهَا أَوْ رُدُّوهَا إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَى‌ كُلِّ شَيْ‌ءٍ حَسِيباً: «هنگامى كه كسى به شما تحيت و خوش آمد مى‌گويد، پاسخ او را به گونه‌اى بهتر بدهيد، يا لااقل به همان گونه پاسخ گويند خداوند حساب همه چيز را دارد.» [١]

در قرآن مجيد، آيه‌اى درباره نوشتن ديون و بدهى‌ها داريم كه طولانى‌ترين آيه قرآن است و در آن حدود بيست حكم الهى، پيرامون همين مسأله بيان شده است. [٢] و اين نشان مى‌دهد كه پرداختن قرآن به مسائل مربوط به عقايد و معارف اسلام، در مورد مبدء و معاد و مانند آن، هرگز مانع از اين نبوده كه ساير احكام مورد نياز را نيز بيان كند.

نمى‌گوييم تمام جزئيات احكام و قوانين، در ظواهر آيات قرآن بيان شده زيرا حجم آنها مسلّماً چندين برابر قرآن است؛ بلكه منظور اين است كه در هر قسمت، اصول لازم را بيان فرموده است.

بد نيست در اينجا اشارات كوتاهى به بخش‌هايى از اين اصول داشته باشيم:

١. توحيد زير بناى همه چيز در مسائل اعتقادى قرآن بيش از همه چيز روى اصل توحيد تكيه كرده و صدها بار در آيات قرآن، به اين‌مسأله اشاره شده، و دقيق‌ترين مفاهيم توحيد را ترسيم نموده، تا آنجا كه درباره خداوند مى‌فرمايد:

لَيْس كَمِثْلِهِ شَىْ‌ءٌ: «هيچ چيز همانند خداوند نيست» [٣] و اوصاف جلال و جمال او را در صدها آيه شرح داده كه در اين زمينه مى‌توانيد به جلد سوم اين كتاب‌

[١]. سوره نساء، آيه ٨٦.

[٢]. سوره بقره، آيه ٢٨٢.

[٣]. سوره شورى، آيه ١١.