پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٦٤ - جمع آورى قرائن يك دليل رايج در همه علوم

طبق يك تفسير شاهد و گواه بر حقانيت خويش است، زيرا اوصاف و اخلاق و برنامه‌هاى سازنده و سوابق درخشان و عملكرد او گواه بر حقانيت مكتب و صدق دعوت او است. [١]

از سوى ديگر پيامبر صلى الله عليه و آله به عنوان چراغ روشنى بخش و نور افشان شناخته شده و مى‌دانيم چراغ، خود دليل بر خويشتن است و نياز به معرف ندارد، و به گفته معروف: «آفتاب آمد دليل آفتاب».

تعبير به برهان در آيه ١٧٤ سوره نساء: يا ايُّهَا النَّاسُ قَدْ جاءَكُمْ بُرْهانٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَانْزَلْنا الَيْكُمْ نُوراً مُبيناً: «اى مردم! دليل روشنى از طرف پروردگارتان براى شما آمده؛ و نور آشكارى (كتاب آسمانى) به سوى شما نازل كرده‌ايم» اشاره ديگرى به اين حقيقت است.

زيرا «برهان» از ماده بَرَه (بر وزن فرح) به معناى سفيد شدن است و از آنجا كه استدلالات روشن چهره حق را آشكار و نورانى و سفيد مى‌سازد به آن برهان گفته مى‌شود و به عقيده جمعى از مفسران، منظور از برهان در اين آيه شخص پيامبر صلى الله عليه و آله‌ [٢] و منظور از نور، قرآن مجيد است، بنابراين وجود شخص پيامبر صلى الله عليه و آله به عنوان برهان معرفى شده و اين به خاطر آن است كه علاوه بر معجزات، آثار و قرائنى در وجود او است كه از حقانيت او خبر مى‌دهد.

همچنين در تفسير وَالشَّمْسِ وَ ضُحيها: «به خورشيد و گسترش نور آن در

______________________________

(١). در تفسير ديگرى براى آيه فوق، پيامبر صلى الله عليه و آله به عنوان شاهد و گواه بر انبياء پيشين يا شاهد و گواه اعمال امت در قيامت معرفى شده، در حالى كه بين اين سه تفسير منافاتى نيست و مى‌تواند هر سه در معناى آيه جمع باشد.

(٢). از كسانى كه اين معنا را پذيرفته يا به عنوان يك تفسير نقل كرده‌اند مرحوم طبرسى در مجمع البيان وعلامه طباطبائى در تفسير الميزان، و مراغى و قرطبى در تفسير خودشان (ذيل آيه مورد بحث) مى‌باشند.