پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥١ - 3 عبادات عجيب آنها

چيزى بود كه به هنگام نزول آيات اول سوره برائت و مأموريت على عليه السلام براى ابلاغ آن در ماه حج، ضمن مسائل ديگر به آن اشاره شد: «لا يَطُوفَنَّ بِالبَيتِ عُريانٌ وَ لا يَحُجَّنَ البَيتَ مشْرِكٌ ...»: «بعد از اين هيچ برهنه‌اى نبايد براى طواف خانه خدا بيايد و هيچ بت پرستى، حق شركت در مراسم حج ندارد» [١]

مى‌گويند انگيزه اين عمل (طواف به حالت عريان) اين بود كه گروهى از عرب كه خود را حمس‌ [٢] مى‌ناميدند، معتقد بودند كه بايد طواف در لباس‌هاى مخصوص، انجام گيرد، و اگر كسى چنان لباسى نداشت و از لباس‌هاى ديگر استفاده مى‌كرد، بايد پس از پايان طواف آن لباس‌ها را حتماً به دور افكند؛ نه خودش از آن استفاده كند و نه ديگران. به همين دليل اين جامه‌ها را لقاء، به معناى لباس‌هاى دور افكندنى مى‌ناميدند؛ و با توجه به اين‌كه بسيارى از آنها فقير بودند و لباسشان منحصر به فرد بود ناچار بودند برهنه طواف كنند تا لباس‌هاى خود را از دست ندهند!

گاه اين خرافه مورد استفاده هوسبازان قرار مى‌گرفت و زنان و مردان جوان، پيكر عريان خود را به اين بهانه نشان مى‌دادند. [٣]

در سيره ابن هشام آمده است كه مردان بطور كامل برهنه مى‌شدند، اما زنان تمام لباس‌هاى خود را جز يك پيراهن چاكدار، كه بدن آنها را نمايان مى‌كرد از تن بيرون مى‌آوردند و سپس به طواف مشغول مى‌شدند.

روزى زنى از عرب، در حالى كه اين گونه در برابر مردان چشم چران طواف‌

[١]. تفسير مجمع البيان، جلد ٥، صفحه ٤، ذيل تفسير آيات اول سوره بقره.

[٢]. حمس (بر وزن خمس) جمع احمس و به معناى كسى است كه خود را متعصب و متصلب در آيين‌مى‌بيند؛ و قريش چون در آيين شرك پابرجا بودند خود را حمس مى‌ناميدند.

[٣]. اسلام و عقايد و آراء بشرى، صفحه ٢٨٨.