پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٩٥ - ١٣ قرآن و علل نزول باران و تگرگ

بَرَدٍ فَيُصِيبُ بِهِ مَنْ يَشَاءُ وَيَصْرِفُهُ عَنْ مَنْ يَشَاءُ يَكَادُ سَنَا بَرْقِهِ يَذْهَبُ بِالْأَبْصَارِ: «آيا نديدى كه خداوند ابرهايى را به آرامى مى راند، سپس ميان آنها پيوند مى دهد، و بعد آن را متراكم مى سازد؟! در اين حال، مى بينى كه (دانه هاى) باران از لابه لاى آن خارج مى شود؛ و از آسمان- از كوههايى در آن (ابرهايى به شكل كوه)- دانه هاى تگرگ نازل مى كند، و هر كس را بخواهد بوسيله آن زيان مى رساند، و از هر كس بخواهد اين زيان را برطرف مى كند؛ نزديك است درخشندگى برق آن (ابرها، بينايى) چشمها را ببرد!».

در اين آيه تعبيرات مختلفى وجود دارد كه در گذشته دقيقاً معلوم نبوده است.

«يُزْجى» از ماده ازجاء در اصل به معناى هُل دادن يا راندن ملايم و آرام است.

راغب در مفردات مى‌گويد: «تِزْجِيَه به معناى راندن براى مرتب و رديف ساختن است، و قرآن مجيد در مورد حركت كشتى‌ها به وسيله بادها در دريا اين واژه را به كار برده است» [١].

«رُكام‌» (بر وزن غلام) به معناى اشيايى است كه روى هم متراكم شده است.

«وَدْق‌» (بر وزن شرق) به عقيده جمعى از مفسران به معناى دانه‌هاى باران و به عقيده بعضى ديگر، به معناى برق است.

«بَرَد» (بر وزن سبد) تگرگ و دانه‌هاى يخ بسته باران است و در اصل از ماده بَرد (بر وزن سرد) و به معناى سردى و برودت است، و چون دانه‌هاى تگرگ هم خودش سرد است و هم مايه برودت و سردى زمين مى‌شود، اين واژه بر آن اطلاق شده است. [٢]

[١]. سوره اسراء، آيه ٦٦.

[٢]. در كتاب التحقيق آمده است: «البرودة فى الماء ان يبرد الى ان يصل حدّ الانجماد فيقال له البرد»: «برودت در آب آن است كه به قدرى سرد شود كه به حد انجماد برسد و به آن «بَرَد» مى‌گويند.