پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٩ - 2 فقر شديد بر توده مردم حاكم بود

مى‌رفتند كه هيچگونه قدرت و شعورى نداشتند بلكه مصنوع عبادت كنندگانشان بودند، و سرانجام اين موجودات پست و بى ارزش را بر تخت ربوبيت و الوهيت مى‌نشاندند، و اقيانوس بيكران خداندى را فراموش كرده و رو به سراب مى‌آوردند.

٢. فقر شديد بر توده مردم حاكم بود

پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله در زمانى قيام كرد كه عرب جاهلى با فقر بسيار شديدى دست به گريبان بود؛ تا آنجا كه فرزندان و حتى پسران خود را كه باعث ايجاد هزينه در زندگى مادى و اقتصادى بودند را، به قتل مى‌رساندند تا نان خور كمترى داشته باشند؛ چنانكه در آيه ٣١ سوره اسراء مى‌خوانيم: وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ خَشْيَةَ إِمْلَاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُهُمْ وَإِيَّاكُمْ‌: «فرزندانتان را از ترس فقر، به قتل نرسانيد؛ ما آنها و شما را روزى مى دهيم». [١]

امير مؤمنان عليه السلام همين معنا را در يك تحليل جامع مجسم كرده، و خطاب به مسلمانان چنين مى‌فرمايد: «انَّ اللَّهَ بَعَثَ مُحَمَّداً صلى الله عليه و آله نَذيراً لِلعالَمينَ وَ اميناً عَلَى التَّنْزيلِ وَ انتُم مَعشَرَ العَرَبِ عَلى‌ شَرِّ دينِ وَ فى شَرِّ دارٍ مُنيخُونَ بَينَ حِجارَةٍ خُشنٍ وَ حيَّاتٍ صُمٍّ، تَشرَبُونَ الكَدِرَ، وَ التَاكُلُونَ الجَشِبَ»: «خداوند محمد صلى الله عليه و آله را مبعوث كرد كه جهانيان را بيم دهد و امين بر آيات او باشد در حالى كه شما ملّت عرب، بدترين دين وآيين را داشتيد، و در بدترين خانه‌ها زندگى مى‌نموديد، در ميان سنگ‌هاى خشن و مارهاى فاقد شنوايى- كه خطرناك‌ترين مارها است چون از هيچ صدايى نمى‌هراسند- زندگى مى‌كرديد، آب‌هاى آلوده مى‌نوشيديد،

[١]. اگرچه بعضى احتمال داده‌اند كه اين آيه اشاره به همان كشتن دختران باشد كه به نظر حقارت به آنها مى‌نگريستند و آنها را موجودى پست مى‌شمردند كه تنها مصرف كننده بودند، ولى اين احتمال با توجه به ضمير جمع مذكر، كه در آيه آمده است، و مى‌فرمايد: (اءِنَّ قَتْلَهُمْ كانَ خِطْئاً كَبيراً): «به يقين كشتن آنها گناه بزرگى است!» و اين ضمير به اولاد كه در صدر آيه آمده است باز مى‌گردد، و معلوم مى‌شود كه منظور از آن يا خصوص پسران، يا حداقل پسران و دختران است؛ كه به عنوان تغليب، ضمير جمع مذكر در مورد آنها به كار رفته است.