پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٢٩ - 7 او هرگز ايمان نمىآورد

پسران پيامبر صلى الله عليه و آله قاسم و عبدالله در مكه و ابراهيم در مدينه، چشم از جهان پوشيدند، گفتند:" محمد صلى الله عليه و آله پس از وفاتش نامش از خاطره‌ها محو مى‌شود، زيرا نسلى از او باقى نمانده". در اين سوره قرآن خبر مى‌دهد كسى كه نامش از خاطره‌ها محو مى‌شود، دشمنان او هستند و اما نام و آوازه او بلندتر و بلندتر مى‌شود، همان گونه كه خداوند اشاره فرموده، و اين به خاطر آن است كه خدا نسلى به او داد كه با گذشت زمان باقى نمى‌ماند، بنگر ببين چقدر از اهل بيت عليهم السلام را كشتند وشهيد كردند، ولى اين نسل در عالم فراگير شد». [١]

طبرسى در مجمع البيان مى‌گويد: «اين سوره درباره عاص بن وائل نازل شده كه وقتى پيامبر صلى الله عليه و آله از مسجدالحرام بيرون آمد و چشمش به او افتاد، و با حضرت سخنانى گفت، جمعى از بزرگان قريش اين منظره را ديدند، سؤال كردند با كه سخن مى‌گفتى؟ او گفت: با اين ابتر (بلاعقب) ... اين به خاطر آن بود كه عرب به كسى كه فرزند پسر نداشت ابْتَر مى‌گفتند، سوره فوق نازل شد و به آنها پاسخ داد.» [٢]

فخررازى در شأن نزول اين آيه شش قول نقل مى‌كند، كه افراد مختلفى كلمه‌ «ابْتَر» را به پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله گفتند، و اين سوره ناظر به آنها است. [٣]

گر چه از افراد مختلفى نام برده شد، ولى محتوا و مضمون همه يكى است، كه همه آنها پيامبر صلى الله عليه و آله را از روى كينه و عداوت، «ابتر» مى‌ناميدند، و قرآن به همه آنها پاسخ گفت. زيرا اين اقوال ششگانه با هم منافاتى ندارند و ممكن است اين‌

[١]. روح البيان، جلد ١٠، صفحه ٥٢٥.

[٢]. مجمع البيان، جلد ١٠، صفحه ٥٤٩.

[٣]. تفسير فخر رازى، جلد ٣٢، صفحه ١٣٢.