اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٨ - نكاتى در مورد علم و جهل

جمله‌ «اوتُوا العلم» (علم به آنها داده شده بود)، نشان دهنده رابطه علم با زهد و وراستگى است، اگر آگاهى نسبت به ناپايدارى دنيا و جاودانگى آخرت و حقارت سرمايه‌هاى مادى در برابر عظمت پاداش الهى باشد، هرگز فريب زرق و برق جهان مادى، چشم انسان را خيره نكرده، و هرگز آرزوى ثروت قارونى نمى‌كند.

امام صادق (عليه السلام) فرمود: از جمله سخنانى كه خداوند به موسى بن عمران (عليه السلام) فرمود، اين بود:

«انَّ عبادِىَ الصّالحينَ زهدوا فيها بِقَدر عِلمِهِم بى»:

«بندگان صالح من به اندازه علمشان به من، زهد در دنيا را پيشه كرده‌اند». [١] يعنى مقدار علم رابطه مستقيم با مقدار زهد دارد.

٩- علم سرچشمه پيشرفتهاى مادّى است.

قَالَ إِنَّمَا أُوتِيتُهُ عَلَى عِلْم عِندِى‌: قارون گفت: «اين ثروت را بوسيله دانشى كه نزد من است به دست آورده‌ام». [٢]

اين سخن قارون است، وقتى كه آگاهان قوم موسى (عليه السلام) او را نصيحت كردند كه ثروت را در راه منفعت جامعه بكار بند، و نصيب خويش را از دنيا فراموش منما، و همانگونه كه خدا به تو نيكى كرده است تو نيز به بندگان خدا نيكى كن، و اين ثروت را مايه فساد در زمين قرار مده. [٣] او (كه ديگر نصيحت در او اثرى نداشت) ثروت خود را مستند به علم خود مى‌دانست و جالب توجه اين كه خدا اين ادعاى او را نفى نمى‌كند بلكه بلافاصله مى‌فرمايد: أَوَلَمْ يَعْلَمْ أَنَّ اللهَ قَدْ أَهْلَكَ مِنْ قَبْلِهِ مِنْ القُرُونِ مَنْ هُوَ أَشَدُّ مِنْهُ قُوَّةً وَأَكْثَرُ جَمْعاً: «آيا او نمى‌دانست خداوند اقوامى را پيش از او هلاك كرد كه از او نيرومندتر و ثروتمندتر بودند». [٤]

[١]. بحار الانوار، جلد ١٨، صفحه ٣٣٩.

[٢]. سوره قصص، آيه ٧٨.

[٣]. سوره قصص، آيه ٧٧.

[٤]. سوره قصص، آيه ٧٨.