اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٧ - ٢٨- ٢٩- ركوع و سجدههاى طولانى پرهيزگاران

ندارند كه مخالفت پروردگار كنند، همگى خاضع و مطيع او هستند.

٢- موجوداتى كه داراى اراده و اختيار ناشى از تعقّل، هستند مثل ملائكه و انسانها، اينها داراى دو جهت هستند:

الف) جهت غيرارادى: مثل جريان خون در قلب و رگها يا پالايش خون در كليه‌ها، قلب و كليه و دستگاه گوارش و امثال آن، از اين نظر كه موجودى تكوينى هستند، همانند جمادات و گياهان و حيوانات، با زبان حال تسبيح و اطاعت خداوند مى‌كنند، حتى كافر هم از اين نظر مطيع فرمان الهى است.

ب) جهت ارادى: از اين جهت، ملائكه، باز مطيع هستند؛ چون در ساختار وجودى آنها شهوت و غضب نيست، سرپيچى از فرمان الهى ندارند؛ ولى انسانها چون داراى شهوت و غضب هستند، دو قسم مى‌شوند: عده‌اى مطيع و عده‌اى نافرمان. و به همين جهت در آيه‌اى كه ذكر شد مى‌فرمايد: بسيارى از مردم‌

«كَثيرٌ مِنَ النّاس»

مطيع و خاضع هستند و بسيارى (بواسطه سرپيچى) مستحق عذاب مى‌شوند

«كثيرٌ حقَّ عَلَيه العَذابُ».

در آيه ٤٩ «سوره نحل» نسبت به ملائكه تصريح مى‌كند كه (وَللهِ يَسْجُدُ مَا فِى السَّماوَاتِ وَمَا فِى الْارْضِ مِنْ دَابَّة وَالْمَلَائِكَةُ وَهُمْ لَا يَسْتَكْبِرُونَ). البته جن‌ها هم مثل انسانها هستند، زيرا اراده داشته و مكلفّندو مطيع و عاصى دارند.

حال به مناسبت اين كه اين فراز خطبه اشاره به نماز شب پرهيزگاران و در ركوع و سجود بودن آنها است اشاره‌اى هم به فضيلت نماز شب كنم، در فضيلت نماز شب همين بس كه صاحب ميزان الحكمه هفت آيه از آيات قرآن را ذكر كرده كه اشاره به نماز شب و فضيلت آن دارد، در كنار اين آيات، روايات معصومين (عليهم السلام) مملوّ از فضائل اين عبادت است، در وصاياى پيامبر گرامى (صلى الله عليه وآله) به مولانا على بن ابيطالب (عليه السلام) آمده كه چهار مرتبه فرمود: «عَلَيكَ بِصلاةِ اللّيل»: «بر تو باد نماز شب و لازم كن بر خود نماز