اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٨٦ - ٥٠- آراستگى در عين تهيدستى

نمى‌خواهند». [١]

از امام باقر (عليه السلام) روايت شده كه اين آيه در مورد اصحاب صُفّه است، اينها چهار صد نفر از مسلمانان مكه و اطراف مدينه بودند كه نه خانه در مدينه داشتند، و نه خويشاوندى كه به منزل آنها بروند، از اين جهت در مسجد

پيامبر (صلى الله عليه و آله) مسكن گزيده، و آمادگى كامل خود را براى شركت در ميدانهاى جنگ و جهاد اعلام داشته بودند، ولى چون اقامت آنها در مسجد با شؤون مسجد سازگار نبود، دستور داده شد به صفة (سكوى بزرگ و وسيع) كه در بيرون مسجد قرار داشت منتقل شوند. آيه فوق نازل شده و به مسلمين دستور داد به آنها كمك كنند و چنين كردند، آنها اوقات خود را مشغول تعلّم و عبادت بودند، هر كس آنها را مى‌ديد به خاطر عفت‌نفس و خويشتندارى از سؤال، آنها را غنى مى‌پنداشت آنها اين كار را براى رسيدن به رضوان الهى و ثواب فراوان الهى مى‌كردند. [٢]

مرحوم خوئى در شرح خود گويد عدم درخواست با اصرار آنها كه خداوند در آيه گويد، از باب سالبه به انتفاء موضوع است يعنى اصلا سؤال و درخواستى نمى‌كنند و عفّت باطنى آنها و حريت آنها اجازه مطلق سؤال چه با اصرار و چه بى اصرار نمى‌داده، چنانكه مى‌گوئيد مثل او را نديديم، و مرادتان اين است كه اصلا مثل و شبيهى ندارد تا ديده باشم، اين سالبه به انتفاء موضوع است، يعنى موضوعى كه شبيه سؤال و درخواست باشد اصلا در كار نبوده است.

البته احتمال‌ [٣] ديگرى هم داده شده كه مراد اين است كه اگر مضطر شوند، محترمانه مشكل خود را بدون اصرار به اطلاع برادر دينى خود مى‌رسانند، و هرگز با اصرار فراوان به اين و آن از شخصيت و عفت‌نفس خود نمى‌كاهند.

[١]. سوره بقره، آيه ٢٧٣.

[٢]. تفسير نمونه، جلد ٢، ذيل همين آيه و شرح نهج البلاغه خوئى ذيل همين فراز.

[٣]. تفسير نمونه، ذيل همين آيه ..