اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢١٩ - ٥٤- پرهيز از طمع

٥٤- پرهيز از طمع‌

«وتَحَرُّجاً عن طَمَع‌»

ترجمه: و (مى‌بينى براى هر يك از آنها) دورى و اجتناب از طمع.

شرح: «تحّرج» از ماده «حرج» و در اصل، به معنى مجتمع و محل اجتماع شى‌ء است و سپس به تنگى و ضيق بين دو چيز اطلاق شده و براى امور ضيق حرج اطلاق مى‌شود و نيز به معنى گناه هم آمده است، و ماده تفعّل آن «تحّرج» و انفعال آن «انحراج» به معنى دورى و اجتناب از گناه و ضيق است‌ [١] و در اين فراز كه به طمع اضافه شده يعنى دورى از طمع.

اما «طمع» در لغت به معنى شوق و جذب شدن نفس به طرف چيزى است از روى شهوت و ميل به آن چيز. [٢]

و چون بيشترين طمع به خاطر هواى نفسانى است، گفته‌اند: طمع، طبع و

[١]. مفردات راغب، صفحه ١١٢. (اصل الحرج و الحراج مجتمع الشى و تصوّر منه ضيق ما بينهما فقيل للضّيق حرج و لاثم حرج).

[٢]. مفردات راغب، صفحه ٣٠٧ (الطمع نزوع النّفس الى الشّى‌ء شهوة له) ..