اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٢١ - ٥٤- پرهيز از طمع

توقعى بى‌جا است چرا چنين نباشد كه:

«انّ الجَنة حُفَّت بِالمكاره و انّ النار حُفَّتْ بالشهوات»:

بهشت پيچيده به سختيها و آتش جهنم پيچيده به شهوات است.

از لابلاى جهادها و درياهاى آتش و فراز و نشيبهاى خطرناك بايد بگذرى، تا به بهشت رسى، ولى رسيدن به آتش جهنم از لابلاى هوا و هوسها است.

و طمع مذموم همان طمع خاصى است كه در عرف گويند، فلانى طمع خام دارد، يعنى چشمش به مالِ در دست مردم است.

اين طمعى است كه فرمودند خصلت ناپسند و زشتى است، [١] اين نوع طمع حكمت را از قلب علماء مى‌برد [٢] كمى طمع، ورع و پرهيزگارى زياد را فاسد مى‌كند، [٣] همين طمع است كه درباره آن فرمودند: هيچ چيزى مثل بدعت دين را خراب نمى‌كند و هيچ چيزى مثل طمع و آز مرد را فاسد نمى‌كند. [٤]

در روايت از مولى على (عليه السلام) رسيده كه:

«اكْثَرُ مَصارعِ العُقُول تَحتَ بُروق المَطامِع»

«بيشترين زمين خوردن عقلها زير برقهاى طمعها است». [٥] برق طمع مى‌درخشد و چشم و عقل انسان را كور كرده و انسان به زمين مى‌خورد و از همان حضرت است:

«مَا الخَمر صَرَفاً بِأذهب بعقول الرجال مِنَ الطمع»:

«هيچ شرابى بيش از طمع عقل را از بين نمى‌برد».

به قول مولى على (عليه السلام) «عقل نادانها در نزد غرور و مستى طمعها فريب مى‌خورد، و در همين وقت مردم از نظر عقل امتحان مى‌شوند». [٦]

[١]. «الطمع سجية سيئة» (امام كاظم (عليه السلام))، بحار، جلد ٧٨، صفحه ٣٦٩.

[٢]. «الطمع يذهب الحكمة من قلوب العلماء» (رسول اكرم (عليه السلام)) كنز العمال، خبر ٧٥٧٦.

[٣]. «قليل الطمع يفسد كثير الورع» (غرر الحكم على (عليه السلام)).

[٤]. «ما هدم الدين مثل البدع و لا افسد الرجل مثل الطمع» (على (عليه السلام)، بحار، جلد ٧٧، صفحه ٩٢) اين احاديث را صاحب ميزان الحكمه در جلد ٥، صفحه ٥٥٠ آورده است.

[٥]. بحار الانوار، جلد ٧٣، صفحه ١٧٠، شرح نهج‌البلاغه ابى الحديد، جلد ١٨، صفحه ٤١- حكم، صفحه ٢١٩.

[٦]. غرر الحكم على (عليه السلام)- (اين سه حديث را صاحب ميزان الحكمه نيز در جلد ٥، صفحه ٥٥٤ آورده است) ..