اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٨٢ - ٦٠- پرهيزگاران در جهاد با نفس

قرار ده، و علم خود را پدرى كه متابعتش مى‌كنى قرار ده، و نفس خود را دشمنى كه با آن مجاهدت مى‌كنى قرار ده، و آنچه از اموال و غيره به دست تو است عاريتى قرار ده كه (به صاحب اصليش) رد خواهى كرد». [١]

پس مگذار در مبارزه با نفس امّاره شكست خورى كه هم خود از بين روى هم قلب تو كه همچون همنشينى نيك و پسرصالح تو است و هم علمى كه چون پدرى براى تو است و هم سرمايه‌ات از دست رود، و بدون جواب در برابر صاحب اصلى اموال و عاريه دهنده آن خواهى بود.

و نيز مرحوم صدوق نقل كرده كه از كلمات رسول الله (صلى الله عليه و آله) اين بود:

«الشّديد مَنْ غَلَبَ نَفْسَه»:

«انسان محكم و قوى كسى است كه بر نفسش غلبه كند». [٢]

مفضل بن عمر گفت امام صادق (عليه السلام) فرمودند:

«مَنْ لَمْ يكن لَهُ واعظٌ مِنْ قَلبه و زاجرٌ مِنْ نفسه و لَم يكنْ لَه قرينٌ مُرشد اسْتمكَنَ عَدُوُّ مِن عنقِه»:

«كسى كه براى او پند دهنده و واعظى از درون قلبش و نهى كننده‌اى از درون نفسش نباشد، و راهنمائى مصاحب او نباشد دشمن او قدرت پيدا مى‌كند كه گردنش را بگيرد». [٣]

و اين جهاد و مبارزه نفسانى همان جهاد اكبر است كه از امام صادق (عليه السلام) نقل شده كه نبىّ‌اكرم (صلى الله عليه و آله) لشكرى را به جنگى فرستادند وقتى بازگشتند، فرمودند:

«مرحَباً بَقَوم قَضَوا الجهاد الاصغر وبقى عليهم الجهاد الاكبر فقيل: يا رسول الله (صلى الله عليه و آله) ما الجهاد الاكبر قال جهاد النفس»:

«آفرين به گروهى كه جهاد اصغر را تمام كردند و باقى ماند بر آنها جهاد و جنگ بزرگترى، پس گفته شد: يا رسول الله (صلى الله عليه و آله) (اين همه سختى و مشقت و مجروح و كشته در جنگ است چه چيزى بالاتر از اين است) جهاد اكبر چيست؟

[١]. شرح نهج البلاغه خوئى، جلد ١٢، صفحه ١٤٣.

[٢]. شرح نهج البلاغه خوئى، جلد ١٢، صفحه ١٤٣.

[٣]. شرح نهج البلاغه خوئى، جلد ١٢، صفحه ١٤٣ ..