اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٦٩ - عوامل بيدارى

موجب راحتى آنها است كه نه چنين است.

به قول شاعر:

ترجمه: اگر به هنگامى كه مى‌مرديم ما را رها كرده به حال خود وامى‌گذاشتند در اين صورت مرگ راحتى هر زنده‌اى بود، ولكن وقتى مى‌ميريم برانگيخته مى‌شويم، و از هر چيزى بعد از برانگيخته شدن سؤال مى‌شويم. [١]

آن گردنكشان كسانى بودند كه خدا را فراموش كردند، و خدا هم خودشان را از يادشان برد، و آنها در زمره گروه فاسقين قرار گرفتند وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ نَسُوا اللهَ فَأَنْسَاهُمْ أَنْفُسَهُمْ أُوْلَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ‌ [٢]

٣- تفكر درباره مرگ و ديدار از قبرستانها- اين تفكر از عوامل بسيار مهم بيدارى و تازيانه‌اى بر گرده انسان غافل و خواب است، عاقبت هر انسانى در دنيا به اينجا ختم‌

مى‌شود و هر كسى را بخواهى بيابى اينجا مى‌آورند خواه شاه باشد خواه گدا!

گويند شبى از بهلول مالى بردند، ديدند فرداى آن شب از خانه بيرون شد و از اين كوچه به آن كوچه رفت تا اين كه به قبرستان شهر رسيد، و آنجا نشست و به او گفتند مال تو را دزديده‌اند، چرا به دنبالش نمى‌روى گفت به دنبالش آمده‌ام، گفتند مگر دزد تو قبرستان است گفت مى‌آورندش، زيرا دزد من هر كه باشد به اينجا مى‌آورندش!

بهلول با اين سخن چه غافلانى را بيدار كرد، و به آنها آموخت آرى همه را به اينجا مى‌آوردند و مى‌توانيد هر كه را بخواهيد ببينيد.

[١]. تفسير نمونه، جلد ١٨، صفحه ٣٦٩.

[٢]. سوره حشر، آيه ١٩ ..