اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٨٠ - ٤٩- خشوع در عبادت

٢- انديشه در حقارت و پستى دنيا، جاذبه‌هاى مانعِ حضور قلب جاذبه‌هاى مادى است، قيودِ ماده دست و پاگير پرواز قلب و پر كشيدن آن است، بايد در ثروتها و انسانهائى كه در اثر حوادث روزگار (همچون سيلها و زلزله‌ها يا مرگ و ميرها) يك ساعت بعد هيچ مى‌شوند انديشيد، در بى‌ارزشى دنيا نظاره كرد تا غل و زنجير ماديت باز شود، هر چه جاذبه‌هاى مادى كمتر شد قدرت بر تمركز حواس بيشتر مى‌شود، وقتى فهميد زن و بچه و مال و ثروت و كار در برابر ربّ الا رباب ناچيز بلكه هيچ است، متوجه به آن مبدأ فياضى مى‌شود كه همه چيز در يد قدرت او است.

٣- توجه به قدرت خداوند در حل مشكلات، مى‌دانم كه مشكلاتى براى من در زندگى هست و اين مختص به من نيست بلكه همه دارند و بدانم كه غير از خداوند كسى قادر به حل آنها نيست. مسلماً توجهم به مشكل گشا است نه نفس مشكل، و لذا از هجوم افكار درباره مشكلات نجات مى‌يابم.

٤- قبل از نماز آمادگى پيدا كند، قبل از نماز فكر كند در عظمت خالق و ضعف مخلوق، بداند با چه كسى مى‌خواهد سخن گويد، و به ياد آمادى اولياء خدا براى نماز افتد كه رنگشان متغير مى‌شد.

٥- آشنائى به محتواى نماز و فلسفه ركوع و سجود و قيام و قعود و آشنائى با معانى نماز مگر معنى نماز بيش از نيم ساعت طول مى‌كشد تا فرا گيرد، شما بگوئيد دو ساعت، آيا دو ساعت براى تمام عمر نمى‌ارزد؟!

٦- ترك گناه- از جمله عوامل مؤثر در حضور قلب و خشوع و صفا و نورانيت عبادت، ترك گناه است. گناه قلب را از كشش حضور باز مى‌دارد، خصوصاً خوردن غذاى حرام كه باعث تاريكى قلب مى‌گردد.

٧- دور كردن عوامل پراكندگى حواس. علماى اخلاق گفته‌اند: دو قسم عامل براى برهم زدن حواس وجود دارد: يكى بيرونى مثل اين كه انسان در ميان جمعيتى‌