خاندانى كه ما را امر به طول سجده كرده‌اند، خود به قدرى در سجده فرو مى‌رفتند كه پيشانى و زانوهاى آنها پينه مى‌بست. امام باقر (عليه السلام) مى‌فرمايد: در مواضع سجده پدرم آثار سجده و برآمدگى و تورم نمايان بود و هر سال دو

مرتبه آنها را قيچى مى‌كرد، در هر مرتبه پنج ثَفِنات بود و او صاحب ثفنات ناميده مى‌شد. [١]

در جاى ديگر امام باقر (عليه السلام) فرمود: «پدرم هرگاه نعمتى ذكر مى‌شد، با آيه‌اى كه در آن سجده بود قرائت مى‌گرديد، يا خداوند دفع بلا و كيد از او مى‌كرد، يا از نمازش فارغ مى‌شد، يا اصلاح بين دو نفر مى‌كرد، در همه اينها سجده مى‌كرد و اثر سجود در تمام مواضع سجده‌اش نمايان بود؛ و از اين رو او را «سجّاد» مى‌ناميدند». [٢]

امام سجاد (عليه السلام) گاهى در بيابان به سجده مى‌رفت و هزار مرتبه مى‌فرمود:

«لا الهَ الّا اللّه حقّاً حقا لا اله الا اللّه تعبداًو رِقّا لا اله الله ايماناً و تصدقاً». [٣]

اينها در مورد سجده جسمانى بود؛ البته سجده كامل، ضميمه شدن سجده جسمانى با سجده نفساى است. در روايتى از مولى على (عليه السلام) آمده: «سجود جسمانى قرار دادن اعضاء هفت‌گانه با خشوع قلب و اخلاص بر زمين است ولى سجود نفسانى فراغت و دورى قلب از امور فانى و روى آوردن با آخرين همّت به سوى امور باقى و كندن لباس كبر و خودپسندى و قطع علائق دنيوى و مزّين شدن به اخلاق نبوى (صلى الله عليه وآله) است». [٤]

پس اى عزيز! سعى كن لااقل از سجده جسمانى به معنى واقعى كه مولى فرمود محروم نشويم كه آن آب كننده وزر و وبال و گناهانى است كه بر پشت ما سنگينى مى‌كند. رسول گرامى (صلى الله عليه وآله) در خطبه‌اى كه به مناسبت ماه رمضان ايراد فرمودند،

[١]. بحار الانوار، جلد ٤٦، صفحه ٦؛ ميزان الحكمه، جلد ٤، صفحه ٣٥٨ (ثفنات: مواضع پينه بسته در اثر سجده).

[٢]. بحار انوار، جلد ٤٦، صفحه ٦؛ ميزان الحكمه، جلد ٤، صفحه ٣٨٤.

[٣]. بحار الانوار، جلد ٨٥، صفحه ١٦٦؛ ميزان الحكمه، جلد ٤، ماده «سجد».

[٤]. غرر الحكم مولى على (عليه السلام) و ميزان الحكمه، جلد ٤، ماده «سجد» ..