اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٣٠ - ٥٥- در عين انجام اعمال نيك باز هم ترسانند!

(مرتب در حال ذكر و ياد اويم). [١]

پرهيزگار و خداترس خوف دارد، كه دچار «سمعة» شود، گويند: ريا در حال عمل و «سمعه» بعد از آن است، دوست دارد به گوش مردم برساند كه چه كرده است، گرچه موجب بطلان عمل نيست ولى ثواب و اجر را نابود مى‌كند.

پرهيزگار مى‌ترسد از سمعه‌اى كه در روايت رسول گرامى (صلى الله عليه و آله) است: اگر كسى بنائى از روى رياء و سمعه بسازد، روز قيامت او را تا هفت طبقه زمين حمل كرده و سپس طوقى از آتش به گردن او مى‌گذارند، و او را در آتش رها مى‌كنند (در روايت دارد كه پرسيديم) يا رسول الله (صلى الله عليه و آله) چگونه بنائى ريائى و برحسب سمعه بنا مى‌شود فرمود: «بنا مى‌كند بيشتر از مقدار كفايت (يعنى بيشتر از آن مقدارى كه نياز دارد خرج مى‌كند) يا براى مباهات و افتخار كردن بنا مى‌كند». [٢]

سمعه‌اى كه در روايت از رسول گرامى (صلى الله عليه و آله) است: «كسى كه قرآن را بخواند و مرادش سمعه و چيز گرفتن باشد، خداوند را ملاقات مى‌كند در روز قيامت در حالى كه صورتش استخوان است و گوشتى بر آن نيست، و قرآن به پشت گردن او زده و داخل آتشش مى‌كند، و سقوط مى‌كند در آتش با كسانى كه سقوط در آن كردند». [٣]

فرد متّقى مى‌ترسد، كه عملش بواسطه گناه حبط شود، وقتى طوفان گناه مى‌آيد اعمال صالح مثل خاكستر در دم توفان به‌

هر سو پراكنده مى‌شود أَعْمَالُهُمْ كَرَمَاد اشْتَدَّتْ بِهِ الرِّيحُ فِى يَوْم عَاصِف‌ [٤]

ريا و سمعه و عجب و حبط اعمال، آفاتى براى اعمال صالح متقين است و اگر اينها هم نباشد

«فَما قَدرُ اعْمالِنا فى جَنْبِ كَرَمِك»:

«اعمال ما چه ارزشى در برابر كرم‌

[١]. مستدرك، جلد ١، صفحه ١٧- ميزان الحكمه، جلد ٦، صفحه ٥٣.

[٢]. بحار الانوار، جلد ٧٦، صفحه ٣٦٠- ميزان الحكمه، جلد ٤، صفحه ٥٠٠- ٤٩٩.

[٣]. ثواب الاعمال، صفحه ٣٣٧- ميزان الحكمه، جلد ٤، صفحه ٢٩.

[٤]. سوره ابراهيم، آيه ١٨ ..