اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤٤ - «ذكر» و فضيلت دوام آن

نور ذكر اللّه روشن و منوّر مى‌گردد.

حتى در حديثى از امام صادق (عليه السلام) آمده كه‌

«لا بَأسَ بِذِكر اللّه و انْتَ تَبُول فَانّ ذِكْرَ اللّه حَسَنٌ على كُلّ حال و لاتَسأَم مِنْ ذكر اللّه»:

«اشكالى ندارد كه نام خدا و ذكر او گوئى در حالى كه بول و ادرا مى‌كنى زيرا ذكر خدا در هر حالى نيكو است و از ياد و ذكر او (در آن حال) ناراحت مباش». [١]

از امام باقر (عليه السلام) نيز روايت شده كه فرمود: در توراتى كه دستخوش تحريف نشده، نوشته شده كه موسى از پروردگارش سؤال كرد و گفت: خداى من، در مجالسى قرار مى‌گيرم كه شأن تو را اجلّ و اعز مى‌دانم از اين كه نام تو را و ياد تو را در آن حال به زبان و خاطر آورم فرمود:

«يا

مُوسى انّ ذِكرى حَسَنٌ على كل حال»

«اى موسى ياد من در هر حالى نيكو است». [٢]

اطلاق ذكر خدا على كُل حال نشان مى‌دهد، حتّى در حال تخلّى نيز ذكر او بدون اشكال است و جاى حياء و خجالت نيست، بايد به فكر افتاد اگر دستگاه تخليه ادرار به اذن خدا كار نكرد چه كسى مى‌تواند آن را به كار اندازد؟ پس خود تخليه هم از نعمتهاى الهى است كه انسان مى‌تواند به زندگى خود ادامه دهد! حتى در نماز گرچه حرف زدن موجب بطلان است ولى ذكر گفتن مثل الله اكبر، لا اله الّا الله و الحمد الله و غيره بدون اشكال است، زيرا ذكر او در هر حالى حسن است.

در قرآن مى‌خوانيم: إِنَّ الَّذِينَ اتَّقَوْا إِذَا مَسَّهُمْ طَائِفٌ مِّنْ الشَّيْطَانِ تَذَكَّرُوا فَإِذَا هُمْ مُّبْصِرُونَ‌: «كسانى كه تقوا پيشه كردند، وقتى گروهى از شيطانها با آنها تماس برقرار كردند و به ياد خدا افتاده و بصير مى‌شوند (و قلب آنها روشن مى‌شود)» [٣] از اين آيه به دست مى‌آيد كه جلاء و روشنى قلب با ياد خدا حاصل مى‌شود، چنانكه در

[١]. لئالى الاخبار، جلد ١، صفحه ١٩٣، و محجة البيضاء، جلد ٢، صفحه ٢٦٩.

[٢]. محجة البيضاء، جلد ٢، صفحه ٢٦٩.

[٣]. سوره اعراف، آيه ٢٠١ ..