اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٨٧ - ٥٠- آراستگى در عين تهيدستى

در حديثى در مجمع البيان آمده است كه‌

«انَّ اللّهَ يِحبّ ان يَرى اثَرَ نِعمَتِه على عَبْدِه و يَكره البُوْس و التَّباؤس و يُحِبّ الحليم المتعَفِّف مِنْ عباده و يبغض البذّى السائل المُلْحِف»:

«خداوند دوست دارد اثر نعمت خود را بر بنده‌اش‌

ببيند و كراهت دارد سختى و فقر را و دوست دارد صبور عفيف از بندگانش را، و انسان پست سؤال كننده و مصرّ را دشمن دارد» [١]

شخص پرهيزكار با سختى فقر را تحمل مى‌كند، و از آن نمى‌هراسد، زيرا «انْ من شى‌ء الّا عِنْدَنا خَزائنه» [٢] «مى‌داند منبع هر چيز در نزد خداست». اصل فقر در اسلام منفور است، فقر را سواد و سياهى صورت در دو دنيا مى‌داند «الفقر سَوادُ الوَجه فىِ الدّارَيْن»؛ «ولى گاهى فقر به انسان تحميل مى‌شود، جنگ تحميلى، زلزله، خشكسالى، قحطى، سيل و عوامل طبيعى گاهى موجب فقر و از بين رفتن سرمايه‌ها مى‌شود؛ عده‌اى فقير و تنگدست و آواره به جاى مى‌گذارد، يا شخصى بالخصوص ورشكست مى‌شود، تلاش كرده فقير نباشد ولى شد، اينجا جاى كفران نيست، جاى تجرّى و عصيان نيست، چرا با فقر خود را نابود كنيم؟ ممالكى بودند كه در جنگ جهانى ويران شدند ولى با همت نيروهاى خود بلند شده و از ديگران سبقت گرفتند.

متذكر مى‌شويم كه فقر و فقير مطلوب اسلام نيست، كسى نگويد بايد حتماً فقير داشته باشيم وگرنه بعضى احكام اسلام مثل خمس و زكات و صدقه از بين مى‌رود، زيرا جواب مى‌دهيم كه اسلام نگفته بايد موضوعات را حفظ كرده بلكه فرموده احكام را حفظ كنيد، اصل استحباب صدقه و وجوب خمس و زكات و ديگر انفاقات را بايد حفظ كرد، چون حكم اسلام است، ولى لازم نيست فقير درست كنيم، چنانكه وقتى مى‌فرمايد گوشت خوك حرام است نه اينكه حتماً خوك پرورش دهيد، تا اين موضوع باشد ولى استفاده نكنيد، اصل حرمت را رعايت كنيد كه اگر

[١]. شرح نهج البلاغه خوئى، ذيل همين فراز.

[٢]. سوره حجر، آيه ٢١ ..