اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٢٦ - ٧٧- و در ميان ذاكران از غافلان نيست

اين همه خصوصيات براى ذكر، مسلماً تنها ذكر لفظى و لقلقه زبان نيست، بلكه بايد قلب و عمل را نيز متوجه ياد خدا كرد، بايد اطاعت مولى و ترك محرمات را در همه حال مراعات كرد.

اصبغ بن نباته گفت، اميرالمؤمنين على (عليه السلام) فرمود:

«الذّكرُ ذِكران: ذِكرُ اللّه عند ما حرم الله عزَّوَجَلَّ عِند المُصيبة وَ افْضَلُ مِن ذلِكَ ذِكْرُ اللّهَ عَلَيك فيكونُ حاجِزاً»:

«ذكر دو نوع ذكر است: ذكر و ياد خداوند عزوجل در مصيبت، و افضل از آن ذكر خداوند است نزد آنچه خداوند بر تو حرام كرده است، پس آن ذكر و ياد، مانعى براى ارتكاب حرام است». [١]

حسن بصرى در حديثى گويد: اميرالمؤمنين (عليه السلام) روزى وارد بازار بصره شدند و مردم را مشغول خريد و فروش ديدند، از ديدن آن وضع به شدت گريه كردند، سپس فرمودند: اى بندگان دنيا و عمله‌هاى دنياپرستان، اگر روز را به خريد و فروش‌

و قسم خوردن و معاهده (در امر معاش) مشغوليد و در شب در رختخواب خود استراحت مى‌كنيد و در خلال اين امور از آخرت غافل هستيد، پس چه زمانى براى آخرت زاد و توشه برمى‌داريد، و چه وقتى در مورد معاد تفكّر مى‌كنيد؟ [٢]

مولى على (عليه السلام) مى‌فرمايند

: «مَن غَفَل غَرَّته الامانِى وَ اخَذَتْهُ الحسرةُ اذا انكشَفَ الغِطا وَ بَدالَهُ من اللّه مالَم يَكُنْ يَحْتَسِب»:

«انسان غافل، آرزوهايش او را مغرور مى‌كند و ندامت او را فرا مى‌گيرد وقتى كه روز قيامت آشكار شد و پرده‌ها كنار رفت براى او از طرف خداوند ظاهر مى‌شود آنچه كه به حساب نمى‌آورد» (چيزهائى در پرونده او نوشته شده كه فكر نمى‌كرد در پرونده او ثبت باشد) [٣] اگر مى‌خواهيد بدانيد در ياد خدا هستيد و يا از آن غافليد، پيامبر (صلى الله عليه و آله) چهار علامت براى غافل فرمودند:

[١]. سفينة البحار، جلد ١، ماده «ذكر».

[٢]. سفينة البحار، جلد ١، صفحه ٦٧٤.

[٣]. همان مدرك، جلد ٢، صفحه ٣٢٣، ماده «غفل» ..