اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤٣ - «ذكر» و فضيلت دوام آن

القَلْب وَ مُوافَقَةِ العقل و رِضَا الايمان).

خداوند عالم به پنهان و آشكار تو است ... و قلب خود را با آب حزن بشوى و ياد كردن خودت اللّه را براى ياد كرن خداوند تو را، قرار ده، زيرا او ياد تو مى‌كند در حالى كه بى‌نياز از تو است و ياد كردن خداوند تو را برتر و عالى‌تر از ذكر كردن تو او را مى‌باشد ... كسى كه مى‌خواهد ذكر خدا كند، بايد بداند كه مادامى كه خداوند عبد را به توفيق ياد خود موفق نكند (و به او توفيق ذكر گفتن ندهد (عبد قدرت بر ذكر او ندارد». [١]

در فضل مداومت بر ذكر همين بس كه خداوند اين‌گونه افراد را مدح كرده، و مى‌فرمايد، الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللهَ قِيَاماً وَقُعُوداً وَعَلَى جُنُوبِهِمْ‌: «كسانى كه در حال‌

ايستاده و نشسته و بر پهلو خوابيده و ياد خدا هستند». [٢] يعنى در تمامى احوال چنين هستند و نيز فرموده: رِجَالٌ لَّا تُلْهِيهِمْ تِجَارَةٌ وَلَا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللهِ‌: «مردانى كه آنها را تجارت و نه معامله از ياد خدا باز نمى‌دارد». [٣]

و نيز به پيامبر (صلى الله عليه و آله) فرمود: فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَكُنْ مِّنَ السَّاجِدِينَ- وَاعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ‌: «پس تسبيح و حمد پروردگارت كن و از سجده كنندگان باش و پروردگارت را عبادت كن تا به مرحله يقين و مرگ رسى». [٤]

در حديث قدسى نيز به موسى (عليه السلام) فرمود

«يا موسى اذكرنى فَانَّ ذكرى حَسَنٌ على كُلّ حال»

: «اى موسى ياد كن مرا كه ياد من در هر حالى نيكو است» [٥] زيرا قلب با

[١]. مصباح الشريعة، باب ٥، صفحه ١٣٦- مستدرك، جلد ١، كتاب الصلاة- ابواب الذكر، صفحه ٤٠١ و دو نسخه (مصباح و مستدرك) اختلاف كمى دارد. (به نقل از جامع السعادات، جلد ٣، صفحه ٣٦١).

[٢]. سوره آل عمران، آيه ١٩١.

[٣]. سوره نور، آيه ٣٧.

[٤]. سوره حجر، آيات ٩٩- ٩٨.

[٥]. لئالى الاخبار، جلد ١، صفحه ١٨٨ ..