اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٥٦ - علامت خاشع

در روايتى ديگر آمده كه خداوند متعال به موسى و هارون (عليهم السلام) وحى رساند كه:

«انّما يَتَزَيّن لى اوليائى بالذُّلّ و الخُشُوعِ و الخوفِ الّذى يَنْبت فى قُلوبِهِم فَيَنظُر على أجْسادِهم»:

«دوستان من با خشوع و ذلت‌

درونى و خوفى كه در قلبهاى آنها مى‌رويد خود را براى من زينت مى‌دهند، و سپس آثار آن بر بدنهاى آنها نيز نمودار مى‌شود. [١]

علامت خاشع‌

در روايتى رسول اكرم (صلى الله عليه و آله) علامت خاشع را چهار چيز مى‌شمارند:

«امّا عَلامَةُ الخاشِع فاربَعَةٌ: مُراقبة فى السرِّ العلانية و رُكوبِ الجميلِ و التفكّرُ لِيومِ القِيامَة و المناجاةُ للّه».

«علامت خاشع چهار چيز است: ١- در پنهان و آشكار مراقبت مى‌كند كه عملى برخلاف رضاى خداوند انجام ندهد. ٢- هميشه بر پشت كارهاى نيك رسول شده و آنها را انجام مى‌دهد. ٣- تفكر براى روز قيامت. ٤- مناجات با خداوند متعال». [٢]

با علامات و نشانه‌هاى فوق كه در چهره و قول و فعل او ظاهر است مى‌توان بر گوهرى در درون او به نام «قلب خاشع» اطلاع پيدا كرد و خوشا به چنين صدفهائى كه چنين درّهائى در درون خود مى‌پرورانند كه برق آن درّها در آسمان وجودشان و صفحه اعضاء و جوارحشان نمودار مى‌گردد.

[١]. بحار الانوار، جلد ١٣، صفحه ٤٩.

[٢]. تحف العقول، صفحه ٢٢ (سه روايت اين باب در جلد ٣، ميزان الحكمه، باب الخشوع آمده است) ..