اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٥ - ٢٨- ٢٩- ركوع و سجدههاى طولانى پرهيزگاران

يَنْقى، كُلَّما صَلّى صَلاةَ كانَ كفارةٌ لِذُنُوبه الّا ذَنْبٌ اخرَجَه مِن الايمان مِقيمٌ عَليه»: [١]

امام صادق (عليه السلام) فرمودند: «اگر درب خانه يكى از شما نهرى بود كه هر روز پنج مرتبه خود را در آن مى‌شست (يعنى پنج مرتبه از خانه خارج مى‌شد و از درون نهر بايد مى‌گذشت) آيا چركى بر بدن او باقى مى‌ماند! همانا مَثَل نماز، مَثَل نهرى است كه پاك مى‌كند (كثافات روحى را) هرگاه نمازگزار، نماز بخواند، آن نماز كفّاره گناهان او است مگر گناهى كه بر او بماند و او را از ايمان خارج كند (مثل اين كه چيزى به بدن انسان باشد كه با درون آب رفتن زايل نمى‌شود و انسان را از تميز بودن خارج كرده است). آيا نماز ما چنين است، آيا نماز ما پاك كننده رذائل اخلاقى ما است يا موجب سياهتر شدن و دورى از خدا، چنانكه براى بعضى چنين است»!

آيا متوجه هستيم كه اصل نماز خشوع و خضوع است، نزديكترين حالتى كه بنده به خدايش نزديكتر است، حالتى است كه بيشتر در خشوع است و آن سجده يعنى پائين‌ترين حالت در نماز است كه اين پائينى خود، بزرگى است، زيرا پائين آمدن براى خدا، بزرگى در نزد او است، آيا مى‌دانيم علت عظمت سجده، خضوع آن است؟! آيا مى‌دانيم چرا بايد بر زمين و خاك سجده كرد، هشام بن حكم از امام صادق (عليه السلام) پرسيد بر چه چيزى مى‌شود سجده كرد، فرمود: سجده جايز نيست مگر بر زمين يا آنچه از آن مى‌رويد، الّا اين كه مَأكُول (خوردنى) و ملبوس (پوشيدنى) باشد»، گفتم فدايت شوم علّت چيست؟ فرمود: «سجود خضوع براى خداوند عزّوجل است، پس جايز نيست بر مأكول و ملبوس، زيرا فرزندان دنيا و دنياپرستان بنده و عبيد مأكول و ملبوسند (گويا بر آنها سجده كنند) و سجده‌

كننده براى خدا، جايز نيست پيشانى خود را در سجده بر جاى سجده دنياپرستانى گذارد كه دنيا فريبشان داده است، و سجده بر زمين افضل است، زيرا نشان دهنده تواضع و

[١]. بحار الانوار، جلد ٨٢، صفحه ٢٣٧؛ ميزان الحكمه، جلد ٥، صفحه ٣٧٣ ..