اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٦ - نكاتى در مورد علم و جهل

مِنْ رَبِّكَ فَيُؤْمِنُوا بِهِ فَتُخْبِتَ لَهُ قُلُوبُهُمْ‌:

«هدف اين است كه آنها كه داراى علمند بدانند اين قرآن حقى است از سوى پروردگارت، و به آن ايمان بياورند و دلهايشان در برابر آن خاضع گردد». [١]

وَالرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنَا وَمَا يَذَّكَّرُ إِلَّا أُوْلُوا الْالْبَابِ‌: «راسخان در علم گويند: ما به همه آيات الهى ايمان آورده‌ايم، همه از سوى پروردگار ما است، و تنها صاحبان عقل متذكّر مى‌شوند». [٢]

از حوادث تاريخى كه رابطه مستحكم بين علم و ايمان را تأييد مى‌كند، داستان ساحران عصر فرعون است، كه وقتى به خاطر آگاهى از فن سحر دريافتند، آنچه موسى (عليه السلام) نشان داد معجزه است، و علم به اعجاز پيدا كردند، ايمان آوردند و تهديدهاى فرعون نيز مؤثر واقع نشد؛ و در جواب او گفتند: هرگز تو را بر «دلائل روشنى» كه به سراغ ما آمده است مقدم نخواهيم داشت. [٣] فرعون سرانجام تهديد خود را عملى كرده و آنها را به شهادت رساند؛ مفسّر بزرگ مرحوم طبرسى درباره آنها مى‌نويسد: «كانُوا اوَّل النّهارِ كُفّاراً سَحَرة و آخِرَ النَّهارِ شُهَداء بَرَرَة»: «در آغاز آن روز، كافر و ساحر بودند، اما در پايان همان روز شهيدانى در زمره نيكان».

٧- علم سرچشمه تقوى و خشيت است.

إِنَّمَا يَخْشَى اللهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاءُ: «از ميان بندگان خدا تنها دانشمندان از او خشيت دارند». [٤]

«خشيت» به گفته راغب در مفردات: «خوف و ترسى است كه آميخته با تعظيم باشد و غالباً از علم سرچشمه مى‌گيرد».

[١]. سوره حج، آيه ٥٤.

[٢]. سوره آل‌عمران، آيه ٧. (آيات ٦ سوره سبا و ١٠٧ و ١٠٨، سوره اسراء و ٧٠ سوره طه در اين باب مناسب است).

[٣]. سوره طه، آيه ٧٢.

[٤]. سوره فاطر، آيه ٢٨ ..