اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٥٠ - عفو و گذشت

امام صادق (عليه السلام) گويند: رسول اللّه (صلى الله عليه و آله) فرمودند: آدم سخاوتمند به خدا و مردم و بهشت نزديك است و از آتش دور، ولى برعكس آدم بخيل دور از خدا و مردم و بهشت و به آتش نزديك است.

سخاوتمند ناميده نمى‌شود مگر بخشنده در راه اطاعت خداوند و براى ذات او گرچه به گرده نانى يا مختصر آبى باشد. رسول گرامى (صلى الله عليه و آله) فرمودند: سخاوتمند آن است كه از مال خود براى رضايت خداوند بخشش كند، ولى انسان «مُتُسخّى» و كسى كه تظاهر به سخاوت مى‌كند (سخاوت‌نما) او حمّال سخط و غضب الهى است و او بخيل‌ترين مردم نسبت به خود است، چه رسد به غير خود، زيرا متابعت هواى نفس و مخالفت امر خداوند عزوجل كرد، خداوند متعال نيز فرمود: وَلَيَحْمِلُنَّ أَثْقَالَهُمْ وَأَثْقَالا: «و آنان‌

سنگينى هاى بار خود را به دوش مى‌كشند و نيز سنگينى هاى ديگران را با سنگينى هاى بار خود عمل مى‌كنند»، [١] آن كه در راههاى باطل انفاق مى‌كند و در راه غيرخدا بخشش مى‌كند، گناهان ديگران را نيز كه گمراه شده و به باطل رفته‌اند همراه با گناهان خود به دوش مى‌گيرد.

بذل و بخشش دو قسم است: يكى در راه خدا و براى كسب رضايت خدا و دوم از روى غرضهاى مادى و مقاصد دنيوى از كسب عنوان و اعتبار و ترويج باطل و اعانت به ظلم و فساد.

آنچه دارم مورد مدح و ستايش است، قسم اول است، انسان در قسم دوم گذشته از اين كه به او سخاوتمند گفته مى‌شود، عنوان بخل نيز درباره او صادق است، زيرا اين شخص با اين بذل، خود را از قرب خدا و از بهشت بر كنار كرده و به سوى آتش و غضب الهى كشانده است، او در رسيدن به اين همه سعادت نسبت به خود بخل ورزيده است، و بدترين و بالاترين بخل آن است كه خلاف صلاح و خير و سعادت خود قدم بردارد.

[١]. سوره عنكبوت، آيه ١٣ ..