اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦٩ - ٤٨- ميانهروى در حال غنا

بُخْل»:

«براى ميانه‌روى حدّ و مقدارى است كه اگر شخص زياده بر آن كند، بخيل است». [١]

در روايتى نيز از مولى على (عليه السلام) رسيده:

«غايَةُ الاقْتِصاد القَناعة»:

«نهايت ميانه‌روى قناعت است». [٢] يعنى از مرز قناعت نبايد پائين‌تر آمد، و پائين‌تر از آن بخل است و بدترين بخل، بخل بر نفس است و كه از دادن و رساندن مال به نفس خود هم مضايقه مى‌كند!

در روايت ديگرى مولى على (عليه السلام) مى‌فرمايند:

«السَّرَف مَثْواة و القَصد مَثراة»:

«اسراف موضع فرود و تقليل و كاستى، و ميانه‌روى موضع و موجب ازدياد است». [٣]

از مولى على (عليه السلام) در مورد حيات طيبه كه در اين آيه آمده: مَنْ عَمِلَ صالِحا مِنْ ذَكَرٍ او انثى و هُوَ مُؤمِنْ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيوةً طيّبةً و لَنَجْزيَنَّهُم اجْرَهُم بِاحسَن مَا كانُوا يَعْمَلُون»: «كسى كه عمل صالحى انجام داد خواه مرد، خواه زن و مؤمن بود زنده داريم او را زندگى پاكيزه‌اى و جزا دهيم اجرشان را به بهتر از آنچه عمل كرده‌اند». [٤]

سؤال شد كه مراد از «طيبه» چيست؟ فرمودند: «هى القناعة؛ «قناعت است». [٥]

اى عزيز، به نفس خود اكفاف و قناعت را سفارش و توصيه كن‌ [٦] كه بهترين بهره فرد قناعت است‌ [٧]، بدان، جوانمردى در قناعت است و راضى بودن به آنچه‌

[١]. بحار الانوار، جلد ٦٩، صفحه ٤٠٧- ميزان الحكمه، جلد ٨، صفحه ١٣٨.

[٢]. غرر الحكم- ميزان الحكمه، جلد ٨، صفحه ١٣٩.

[٣]. بحار الانوار، جلد ٧١، صفحه ٣٤٧- ميزان الحكمه، جلد ٨، صفحه ١٣٨.

[٤]. سوره نحل، آيه ٩٧.

[٥]. نهج‌البلاغه، حكمت ٢٢٩- ميزان الحكمه، جلد ٨، صفحه ٢٧٨.

[٦]. بحار الانوار، جلد ٧٨، صفحه ٩.

[٧]. بحار الانوار، جلد ٧٧، صفحه ٢٣١ ..