ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٩ - مقصود و تفسير

احكام است.

و بعضى گفته‌اند كه حكمت اعم از كتاب و سنّت و هر چيزيست كه خداوند تعالى آن را اراده نموده، پس حكمت آن علم و دانش چنانست كه عمل ميشود بر او در آنچه اختيار و يا اجتناب شود از امور دين و دنيا.

(وَ إِنْ كانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ‌) يعنى: نبودند قبل از بعثت محمّد ٦ بسوى ايشان مگر در عدول از حق و رفتن از دين بطور ظهور و آشكارايى‌[١].

(وَ آخَرِينَ مِنْهُمْ‌) يعنى: بياموزد ديگران از مؤمنان.

(لَمَّا يَلْحَقُوا بِهِمْ‌) و ايشان تمام افرادى هستند كه بعد از صحابه و حاضرين آن زمان خواهند آمد تا روز قيامت، پس بدرستى كه خداوند سبحان برانگيخت بسوى ايشان پيامبرش را و شريعت او لازم ايشانست گر چه ملحق بزمان صحابه نبودند، و اين گفته مجاهد و ابن زيد است.

ابن عمر و سعيد بن جبير گفته‌اند( آخَرِينَ مِنْهُمْ‌) عجمها و هر كسى است كه بلغت عرب سخن نگويد، زيرا پيامبر اسلام مبعوث بسوى مردمى كه او را ديده و زمان او را درك كرده و بسوى تمام افراديست كه بعد از ايشان از عرب و عجم بيايند، و اين از ابى جعفر ٧ هم روايت شده، و روايت شده كه پيامبر ٦ اين آيه را تلاوت فرمود پس بآن حضرت عرض شد كيانند اينها، پس دست مبارك خود را بر كتف و شانه سلمان گذارد، و فرمود: اگر ايمان در ستاره ثريّا باشد هر آينه بآن خواهند رسيد مردانى‌

[١] ابو على صاحب تفسير ان كانوا را در اعراب« ان» مخفّفه گرفته و در اينجا ان نافيه، و ما هم ناچار آن را ترجمه كرديم، و حق همان ان مخفّفه است كه با معنى و سياق آيه هم تناسب دارد. مترجم