ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٠٦ - شرح لغات

يا يستكبر از قبول حق و مانند آنست، و فقط جايز است كه در آن معنى عمل كند اگر چه مقدم بر ان باشد براى شباهت داشتن آن بظرف و در ظرف مسلّما معانى عمل ميكند و گر چه مقدّم باشد، و دلالت ميكند تو را بر مشابهه ان بظرف مقدر كردن لام بان، و البته بعضى از علماء نحو هستند كه ميگويند ان در محل جر است چنان كه اگر آن ظاهر بود با لام بود همچنين است آن و كسى كه با همزه كشيده قرائت كرده، پس او همزه خفيفى بعد از آن زياد نموده است.

شرح لغات:

السطر: بمعنى كتابه است و آن گذاردن حروف است بر خط راست و استطر بمعناى اكتتب و نوشتن است، و مسطر آلت تسطير و نوشتن سطر است.

الممنون: بمعناى مقطوع است گفته ميشود منه السير يمنّه منّا هر گاه آن را قطع نمايد.

المنين: ضعيف، الخلق با ضم خاء و لام روى در فعل بنا بر عادت است، پس خلق كريم صبر بر حق و تدبير امور بر مقتضاى عقل است، و در اين امر حوصله و نرمش و صبر و مدارا لازم است.

المفتون: مبتلاى به تخيّلات راى مانند مجنون و ديوانه است گفته ميشود فلانى مفتون بفلان زن شده است، و اصل فتنه ابتلاء و آزمايش است المهين: ناتوان خوار و مهانه ذلّت و قلّت است.

الهماز: آنست كه براى مردم عيب جويى كند بچيزى كه در آنها نيست و اصل و ريشه در آن دفع بشدت اعتماد است، و از اين ماده است همزه‌