ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٢٥ - شرح لغات
و ديگرى گويد:
|
تطاول ليلك الجون البهم |
فما ينجاب عن صبح صريم |
|
طولانى شد شب سياه تاريك تو پس برطرف نشد سياهى از صبح، شاهد اين بيت نيز صريم است.
|
اذا قلت اقشع او تناهى |
جرت من كلّ ناحية غيوم |
|
هر گاه گفتم هوا صاف و ابر رفته يا دور شده، ابرها از هر طرف روان و جارى گرديده است.
نيز صريم ناميده ميشود پس لغت صريم از اضداد است براى اينكه شب موقع آمدن روز سپرى ميشود، و روز هنگام آمدن شب زايل ميگردد و صريم نيز بمعناى مصروم است يعنى تمام ميوههايش از بين رفت.
و بعضى گفتهاند: صريم محل انقطاع و تمام شدن شن زاريست كه در آن روئيدنى نباشد.
امرؤ القيس گويد:
|
و ظلّ يصيران الصريم غماغم |
تدعسها بالسمهرى المغلّب |
|
و همواره براى گلّه گاو وحشى كوير صدايى است كه با نيزه سختى كه براى آنها آماده شده طعن ميزند، شاهد اين بيت صريم است كه بمعناى زمين كوير و شن زار آمده.
الطائف: جماع كردن در شب است و هر گاه گفته شد اطاف به صلاح است در شب و روز باشد، و فرّاء در اين باره انشاد كرده:
|
اطفت بها نهارا غير ليل |
و الهى ربّها طلب الرخال |
|
جماع كردم با آن زن در روز نه در شب در حالى كه شوهرش در گلّه گوسفندانش