ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٩٧ - مقصود و تفسير

مقصود و تفسير:

(سَأَلَ سائِلٌ بِعَذابٍ واقِعٍ‌) مجاهد گويد: كه اين سائل آنست كه گفت بار خدايا اگر اين مطلب (تعيين و نصب پيامبر ٦ علىّ بن ابى طالب ٧ را بخلافت) حقّ و از نزد تو است ... و او نظر ابن حارث بن كلده بود پس معنايش اينست دعا كننده‌اى دعا كرده بر عليه و ضرر خودش از عذاب واقع در حالى كه شتاب كرد بر آن عذاب و حال آنكه آن حتما بايشان واقع خواهد شد.

و حسن گويد: مشركان سؤال كردند و گفتند: اين عذابى كه اى محمّد تذكّر ميدهى براى كيست. پس جواب آمد كه آن:

(لِلْكافِرينَ لَيْسَ لَهُ دافِعٌ‌) براى كافرين است كه دافعى براى آن نيست.

جبائى گويد: نفرين كرد نفرين كننده‌اى درباره عذاب كافرها و آن پيغمبر ٦ بود و باء در بعذاب. زايد و براى تأكيد است چنانچه در قول خدا:( وَ هُزِّي إِلَيْكِ بِجِذْعِ النَّخْلَةِ) زايده است. و تقديرش اينست درخواست كرد سائلى عذاب واقع را.

و بعضى گفته‌اند: آن بمعناى عن ميباشد. و بر همين قول است تأويل گفته حسن براى اينكه ايشان پرسيدند: از عذاب كه آن براى كيست؟

و بعضى گفته‌اند: باء براى تعدّى است. يعنى به نازل كردن عذاب و بر آنست تأويل گفته مجاهد.

و بعضى گفته‌اند: كه معناى‌( سَأَلَ سائِلٌ‌) بر قرائت كسى كه بالف قرائت كرده از سأل يسيل سيلا. و تقديرش اينست سال سيل سائل جارى شد سيل‌