ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١١٣ - مقصود و تفسير

معصيت و مخالفت تجاوز از حدّ و مرز بندگى نمودند.

(فَحاسَبْناها حِساباً شَدِيداً) پس ما محاسبه كرديم حساب سختى به سبب مناقشه و خورده‌گيرى و طلب و تجسّس بگرفتن حقّ و پرداخت آن.

مقاتل گويد: محاسبه كند خداى تعالى بكارهايى كه در دنيا نموده پس او را بعذاب و شكنجه پاداش دهد و آن قول اوست:

(وَ عَذَّبْناها عَذاباً نُكْراً) و آنها را عذاب كنيم عذاب شديدى، پس مجازات و كيفر بعذاب را محاسبه قرار داد و آن عذاب استيصال و ناچارى است.

و بعضى گفته‌اند: آن عذاب آتش است. پس بدرستى كه، لفظ ماضى بمعناى مستقبل است و النكر، منكر و قبيح شديدى است كه مثل آن ديده نشده.

و بعضى گفته‌اند: بدرستى كه در آيه تقديم و تأخير است. تقديرش اينست. پس ما آنها را عذاب كرديم در دنيا بگرسنگى و قحطى و شمشير، و ساير مصيبتها و بلاها و محاسبه كرديم آنها را در آخرت حساب سختى و گفته شده حساب شديد آن حسابى كه در آن عفو و بخشش نيست.

(فَذاقَتْ وَبالَ أَمْرِها) پس چشيدند سنگينى امر آن سركشى را- يعنى سنگينى عاقبت كفرشان را.

(وَ كانَ عاقِبَةُ أَمْرِها خُسْراً) و بود عاقبت امرشان خسارت. يعنى:

زيان در دنيا و آخرت و آن قول خداست:( أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ عَذاباً شَدِيداً) مهيّا ساخته خدا برايشان عذاب سختى. يعنى عذاب آتش، و اين دلالت ميكند بر اينكه مقصود، بعذاب اوّل عذاب دنياست.

سپس فرمود: