ثالثاً: مزاح، حالت خاصى است كه براى شاد كردن افراد به كار مى‌رود و كسى هم به اشتباه نمى‌افتد. اين غير از آن است كه فرد با گفتن يك جمله كه ظهور در خلاف واقع دارد شنونده را فريب دهد. ما نمى‌توانيم از روايات مزاح، حكم توريه اختيارى را به صورت مذكور استفاده كنيم؛ زيرا نمى‌توان از مزاح به فريبكارى تعدى كرد. در مزاح، اشتباه شنونده سريعاً بر طرف مى‌شود؛ علاوه بر آن، خود شنونده هم از اشتباهى كه كرده مسرور مى‌شود.

درباره مسئله تقدم توريه بر كذب هم آنچه از عبارات اهل سنت ملاحظه شد ظاهر در لزوم تقدم است مانند:

١- نووى مى‌نويسد:

سوگند ياد كردن براى حفظ وديعه جايز است و اگر امكان توريه وجود دارد، واجب است. (١٣٨)

٢- شربينى در مغنى المحتاج همين نظر را دارد و چنين استدلال مى‌كند:

اگر توريه نكند براى اينكه سوگند دروغ ياد نكند بايد كفاره قسم را بدهد؛ زيرا كه به دروغ سوگند ياد كرده است. (١٣٩)

٣- ابن حجر عسقلانى در فتح البارى مى‌نويسد:

ابن بطال گفته: مالك و جمهور اهل سنت قائلند كه هر كس مكره شود و اگر سوگند ياد نكند برادر مسلمانش كشته مى‌شود، سوگند او حنث ندارد، اما كوفيان [ابو حنيفه و اتباع او [مى‌گويند حنث مى‌شود؛ زيرا مى‌توانست توريه كند و چون توريه را ترك كرده است، نسبت به قسم، قصد

(١٣٨) المجموع شرح المهذّب، نووى، ج١١، ص١٩٥ .
(١٣٩) مغنى المحتاج، شربينى، ج٣، ص٨٨ .