مراد از «اخ» ولىّ دم مقتول است و با وجود اينكه اين جنايت عمدى بوده، ولى او را برادر قاتل دانسته تا به مسلمانان بفهماند كه برادرى ايمانى قاتل با ايشان از بين نرفته است و با اشاره به بقاى اخوت ايمانى قاتل، مسلمانان را تشويق به عفو از برادر ايمانيشان كرده است . جمله «عفى له ... شيء» صله «من» است و خبر آن «فاتّباع» است و «فاء» آن، فايى است كه بر سر مبتداى خبر در مى‌آيد . «اتباع» مصدرى همانند «إمساك» در آيه {الطَّلاَقُ مَرَّتَانِ فَإمْسَاكٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِيحٌ بِإِحْسَانٍ} (١١٩)است كه به معناى «فأمسكوهنّ بمعروف» است و «أداء» هم همانند «تسريح» در اين آيه است و ضمير «إليه» به عفو كننده باز مى‌گردد و «اتّباع» و «أداء» هر دو از جانب قاتل است . بنابراين معناى اين جمله آن است كه قاتلى كه چيزى به نفع او از جانب برادرش (ولىّ دم)، گذشت شود، بايد به طور پسنديده رفتار كند، و با احسان، خون‌بها را به او بپردازد. از ابومسلم نقل شده كه گفته است :

معناى آيه اين است كه قاتل عمدى كه ولىّ دم راضى به گرفتن ديه است و از مجازات او در مى‌گذرد، بايد از فرمان خداوند درباره دادن خون‌بهايى كه با ولى دم بر آن مصالحه كرده، پيروى كند. (١٢٠)

جمله چهارم: ذَلِكَ تَخْفِيفٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَرَحْمَةٌ

مشارٌاليه كلمه «ذلك»، قصاص (مساوات) و توابع آن عفو وديه ... است كه خداوند در مورد كشتگان براى امت اسلامى تشريع كرده است؛ چون حكم شرعى

(١١٨) ج٢، ص١٥.
(١١٩) بقره، آيه ٢٢٩.
(١٢٠) فقه القرآن راوندى، ج٢، ص٤٠٠.