با توجه به همين محدوديت و نقص است كه اهل‌نظر، در تعريف «فلسفه» (كه تكاپوى عقل «خويشكار» و «مستقل» از وحى است) قيدِ «بقدر الطاقة البشرية» را گنجانده و دانش عميق فلسفه را علم به حقايق اعيان اشياء به قدر توان و طاقت بشرى شمرده‌اند، كه تعريضى به محدوديت ميدان جولان عقل آدمى است. نيز مى‌دانيم كه در صدق و صحت كامل برخى تعاريف رايج در باب حقيقت اشياء ـ نظير انسان، از آن جهت كه دستيابى به «حدّ تام» اشياء بسيار دشوار است ـ ترديد شده است. استاد شهيد مطهرى در كتاب آشنايى با علوم اسلامى، بخش منطق، فصل «حدود و تعريفات»، مى‌نويسد:

«در مقام تعريف يك شى‌ء اگر بتوانيم به كنه ذات او پى ببريم، يعنى اجزاء ماهيت آن را كه عبارت است از اَجناس و فصول آن تشخيض بدهيم و بيان كنيم، به كاملترين تعريفات دست يافته‌ايم و چنين تعريفى را حدّ تام مى‌گويند... ولى متأسفانه فلاسفه اعتراف دارند كه به دست آوردن حد تام اشياء چون مستلزم كشف ذاتيات اشياء است و به عبارت ديگر مستلزم نفوذ عقل در كنه اشياء است كار آسانى نيست. آنچه به نام حدّ تام در تعريف انسان و غيره مى‌گوييم خالى از نوعى مسامحه نيست (رجوع شود به تعليقات صدرالمتألهين بر شرح حكمة الاشراق، قسمت منطق). و چون فلسفه كه تعريف به دست دادن وظيفه آن است از انجام آن اظهار عجز مى‌كند، طبعاً قوانين منطق در مورد حدّ تام نيز ارزش خود را از دست مى‌دهد...». (٦٥)

(٦٤) به قول خود آقاى امامى: «رويكرد مؤمنانه انسان به دين، برخاسته از گونه‌اى احساس نياز است و دين بر مسند پاسخ گويى به اين نياز تكيه زده است. اهل ايمان، خرد و اراده خود را در راه رسيدن به كمال، خودكفا نمى‌يابند و دست نياز به سوى آموزه‌هاى جهان غيب دراز مى‌كنند» (فقه اهل‌بيت عليهم‌السلام، ش ٤٦، ص ١٥٦).
(٦٥) آشنايى با علوم اسلامى: منطق، فلسفه، مرتضى مطهرى، با مقدمه دكتر غلامعلى حداد عادل، انتشارات صدرا، تهران، بى‌تا، تاريخ مقدمه: ١٧/٨/١٣٥٨، صص ٤٣ـ٤٥.