خارج شود و قبل از ذبح، از احرام خارج نشود. همچنان كه خداوند فرموده است: «فإن احصرتم فما استيسر مِنَ الهدي»، يعنى اگر محصور شديد آنچه از قربانى ميسر شود، ذبح كنيد. گفته‌اند كه هَدى جمع هديه است؛ مانند تمركه جمع تمره است و مراد از هدى، آن چيزى است كه به پيشگاه خانه خدا و براى تقرّب به او هديه مى‌شود كه حد اعلاى آن شتر و متوسط آن گاو و سبكترين آن گوسفند است.

٣. خارج نشدن از احرام قبل از قربانى كردن

كسى كه محصور شده و مانعى برايش پيش آمده، بايستى با قربانى كردن، از احرام خارج شود. خداوند فرموده است:

{ولا تحلقوا رؤوسَكُم حتى يبلغَ الهدُى محلّهُ } . (٢١)

و سرهاى خود را نتراشيد تا قربانى به محلش برسد.

اما اين كه مراد از «محل» چيست، سه نظريه وجود دارد:

الف: برخى گفته‌اند مراد از محل، حرم است. مطابق اين قول اگر مُحرم، قربانى را در روز عيد قربان، در حرم ذبح كند، از احرام خارج مى‌شود.

ب: گروهى ديگر گفته‌اند مراد از «محلّ» جايى است كه حاجى محصور شده. زيرا پيامبر(ص) قربانيش را در حديبيه ذبح كرد و به اصحابش دستور داد تا چنين كنند، در حالى كه حديبيه، جزء حرم محسوب نمى‌شود.

ج: برخى ديگر تفصيل داده‌اند بين كسى كه با دشمن محصور شده و كسى كه با بيمارى محصور شده. كسى كه با دشمن محصور گرديده، بايستى در همان محلى كه محصور شده، قربانى كند و كسى كه با بيمارى محصور گرديده، بايستى صبر كند ودر روز عيد قربان، قربانى كند.

٤. حكم بيمار و كسى كه در سرش ناراحتى دارد

پس از آن كه خداوند در آيه حج، تراشيدن سر را قبل از رسيدن به محل قربانى، منع

(٢١) بقره، آيه١٩٦.