ترقيات صوريه و معنويه شده و علم مدنيّت را در ميان پيروان خود خواهد بر افراخت بلكه متديّنين را به تمامى كمالات عقليه و نفسيه فايز و ايشان را به نيك بختى دو جهان خواهد رسانيد. و اگر غور نماييم در اديان هيچ دينى را نخواهيم ديد كه براساس محكم و متقن نهاده شده باشد مانند دين اسلام». (٦١)

همين كتاب، از عرفى شدن و دنيوى گشتن فقه شكوه نموده و اين بار نيز به رأى غزالى تمسّك كرده است:

نيازى به توضيح نيست كه سخنان سيد جمال كه در اين بند نقل شد، تا چه حدّ با برداشت‌هاى حدسى و غير مستند برخى از نويسندگان از انديشه‌هاى او فاصله دارد.

در بند دوم(سيد جمال و اسلام تجدد گرا) گذشت كه برخى سيد را براين باور مى‌دانند كه: «دين را برآورنده نيازهاى دنيوى معنوى و اخروى مى‌داند و معتقد نيست كه با تأسيس حكومت دينى و ايجاد جامعه دينى لزوماً رفاه مادى نيز حاصل مى‌آيد!» (٦٢)

٩. حاكميّت شريعت

يكى از نويسندگان در اظهار نظر پرخطاى خود كه به تفصيل در بند دوم(سيد جمال و اسلام تجددّ گرا) گذشت، يكى از مبانى فكرى شخصيت‌هايى همچون سيد جمال را اين گونه معرفى مى‌كند:

«سعى در ايجاد حكومت‌هاى شريعت مدار و فقه گرا ندارد و معتقد است كه وجود جامعه‌اى دينى در سايه حكومتى غير دينى(غير دينى نه ضد دينى) نيز ممكن است». (٦٣)

و اينك سيد، با روايتى مستند از انديشه هايش:

(٦١) مجموعه رسائل و مقالات، ص٥٧.
(٦٢) ملكيان، راهى به رهايى، ص ١٠٠.
(٦٣) همان.