فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٠٦ - قصاص در ضرب مسعود امامى
قصاص ضربهاى كه منجر به جراحت نگردد ولى سبب پيدايش علايمى همچون كوفتگى، تورّم و يا تغيير رنگ پوست شود مرقوم داشته است:
«ظاهر اين است كه قصاص نيست بلكه مورد ديه يا ارش است».
در مورد ضربهاى كه هيچ اثرى از خود بر جاى نگذارد نيز آمده است:
«در فرض مذكور قصاص نيست، بلكه با نظر حاكم شرع ارش داده مىشود».
آية اللّه شيخ لطف اللّه صافى گلپايگانى هم در پاسخ به هر دو پرسش نگارنده، قصاص را جايز ندانسته است.
نكته مهمى كه در كتاب مفتاح الكرامه وجود دارد اين است كه وى مسئله لگد كردن شكم(دوس البطن) را كه در روايت آمده و متون فقهى هم به طور گسترده به طرح آن پرداختهاند، به عنوان تاريخچه بحث قصاص در ضرب ذكر مىكند. روايت مزبور چنين است:
محمد بن يعقوب، عن عليّ بن ابراهيم، عن أبيه، عن النوفلى، عن السكوني، عن أبي عبداللّه عليه السلام، قال:
«رفع إلى أميرالمؤمنين عليه السلام رجل داس بطن رجل حتى أحدث في ثيابه فقضى عليه أن يداس بطنه حتى يحدث في ثيابه كما أحدث أو يغرم ثلث الدية»؛ (٢٣)
امام صادق(ع) فرمود: مردى كه شكم مرد ديگرى را لگد كرده بود ـ به گونهاى كه سبب بروز حدث از او و آلودگى لباسش شده بود ـ نزد اميرالمؤمنين(ع) برده شد و آن حضرت چنين حكم كرد كه فرد مضروب نيز حق دارد شكم وى را لگد كند تا جايى كه حدث از او سر زند و سبب آلودگى لباسش گردد، يا يك سوم ديه را به او بپردازد.
فقيهان نيز به طور گسترده اين مسئله را در كتابهاى خود آوردهاند و قدما براساس اين روايت، قصاص را جايز دانستهاند. (٢٤)شيخ ادعاى اجماع نيز نموده است (٢٥)در حالى كه
(٢٣) وسائل الشيعه، ج٢٩، باب ٢٠ از ابواب قصاص الطرف، ص١٨٢.
(٢٤) المقنع، ص٥٢٣؛ المقنعه، ص٧٦١؛ المراسم، ص٢٤٢؛ النهايه، ص٧٧٠.
(٢٥) الخلاف، ج٥، ص٢٩٩.