فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٤٩ - فقه در انديشه احيا گرانه سيد جمال الدين اسد آبادى عزيز اللّه مهريزى - مسعود امامى

«اگر عامّه در واجبات الهى به خاطر غفلت عذرى داشته باشند، علما چه عذرى دارند؟» (١٢)

او اعتقاد دارد كه احياى روح قرآن، تنها به دست علما ممكن است:

«اگر علماى با تقوا قيام كنند و نصيحت براى خدا و رسولش و مؤمنين را به عنوان يك وظيفه ادا كنند، و روح قرآن را احيا كنند، و معانى شريف قرآن و پيمان غير قابل تخلف الهى را گوشزد كنند، حق، سربلند و باطل، فرو مى‌ريزد... بر علما واجب است كه در اين امر خير، سرعت بگيرند». (١٣)

سيد همچنين مى‌گويد:

«... مردم دل سپرده علما و تابع آنان هستند... در هر دولتى از دول اسلامى كه قدرت علما به ضعف گراييد و فرنگى‌ها بر آن مسلط شدند اسم و رسم آن دولت اسلامى محو شد... رادّ بر علما، رادّ بر خداست». (١٤)

با اندك تأملى در آثار سيد به راحتى مى‌توان فهميد كه او نه تنها به دنبال حذف مرجعيت يا كم رنگ كردن آن نبود، بلكه همواره بر اهميت مرجعيت و مقام شامخ آن تأكيد مى‌كرد.

او خطاب به علماى سرزمين فارس مى‌نويسد:

اى حاملان قرآن و حافظان ايمان، اى پشتوانه‌هاى دين متين و يارى كنندگان شرع مبين، اى لشگريان غالب خدا در عالم، اى حجت‌هاى كوبنده بر گمراهى امت‌ها، جناب... و جناب... و ديگر هاديان امّت و نايبان ائمه(ع) از دانشمندان بزرگ و گرامى... به حق مى‌گويم ـ اى رهبران ـ كه شما با عزم خود به اسلام عظمت و سربلندى بخشيديد... و شما ديوارها و حصارهاى بلاد هستيد و امور مردم به دست شماست. (١٥)